Cześć! Dziś porozmawiamy o czymś, co może wydawać się skomplikowane, ale tak naprawdę jest bardzo logiczne. Chodzi o zdania podrzędnie złożone. Wyobraź sobie, że budujesz coś z klocków. Jedne klocki są większe i stanowią podstawę, a inne są mniejsze i dopasowujesz do nich. W zdaniach jest podobnie.
Zdanie podrzędnie złożone to takie zdanie, które składa się z dwóch części: głównej i podrzędnej. Część główna to taka, która sama w sobie ma sens. Można ją zrozumieć bez dodatkowych informacji. Część podrzędna jest jak ten mniejszy klocek, który potrzebuje tej większej podstawy, żeby mieć sens. Bez zdania głównego, zdanie podrzędne często brzmiałoby niepełnie.
Jak rozpoznać, które zdanie jest główne, a które podrzędne? Najprościej jest zadać pytanie. Pytanie stawiamy od zdania głównego do zdania podrzędnego. Jeśli potrafimy to zrobić i pytanie jest logiczne, to znaczy, że mamy do czynienia ze zdaniem podrzędnie złożonym. Pamiętaj, że zdanie podrzędne jest zawsze zależne od zdania głównego.
Must Read
Istnieje kilka rodzajów zdań podrzędnych. Zacznijmy od najprostszych. Zdania podrzędne podmiotowe odpowiadają na pytania: kto? co?. Wyobraź sobie, że mówisz: "Ten, kto się spieszy, popełnia błędy." Zdanie główne to "Ten popełnia błędy". Pytamy: "Kto popełnia błędy?" Odpowiedź brzmi: "Ten, kto się spieszy". Czyli zdanie "kto się spieszy" jest podrzędne podmiotowe.
Następnie mamy zdania podrzędne orzecznikowe. One odpowiadają na pytania: kim jest? czym jest? jaki jest? która jest godzina?. Powiedzmy: "Jestem pewien, że wszystko się uda." Zdanie główne to "Jestem pewien". Pytamy: "Pewien czego?". Odpowiedź: "że wszystko się uda". Więc zdanie "że wszystko się uda" jest podrzędne orzecznikowe.
Kolejny typ to zdania podrzędne dopełnieniowe. Odpowiadają one na pytania przypadków, tak jak w nauce o częściach mowy: kogo? czego? komu? czemu? kogo? co? z kim? z czym?. Na przykład: "Chciałbym, żebyś już tu był." Zdanie główne: "Chciałbym". Pytamy: "Chciałbym kogo? co?". Odpowiedź: "żebyś już tu był". To jest właśnie zdanie podrzędne dopełnieniowe.
Mamy też zdania podrzędne okolicznikowe. Te są bardzo liczne i odpowiadają na różne pytania związane z okolicznościami. Na przykład, pytania o miejsce: gdzie? dokąd? skąd?. Zdanie: "Idź tam, gdzie ci mówię." Zdanie główne: "Idź tam". Pytamy: "Idź gdzie?". Odpowiedź: "tam, gdzie ci mówię". Czyli "gdzie ci mówię" to zdanie podrzędne okolicznikowe miejsca.
Są też pytania o czas: kiedy? jak długo? odkąd? dokąd?. Na przykład: "Zadzwonię, gdy tylko skończę." Zdanie główne: "Zadzwonię". Pytamy: "Zadzwonię kiedy?". Odpowiedź: "gdy tylko skończę". To zdanie podrzędne okolicznikowe czasu.
A pytania o sposób lub miarę: jak? w jaki sposób? jak bardzo?. Przykład: "Zrobił to tak, jak mu kazano." Zdanie główne: "Zrobił to tak". Pytamy: "Zrobił to jak?". Odpowiedź: "tak, jak mu kazano". To zdanie podrzędne okolicznikowe sposobu.
Mamy jeszcze zdania podrzędne przydawkowe. One opisują coś, co jest wspomniane w zdaniu głównym, jak przymiotnik. Odpowiadają na pytania: jaki? który? czyj?. Zdanie: "Nauczyciel, który nas uczy, jest bardzo miły." Zdanie główne: "Nauczyciel jest bardzo miły". Pytamy: "Nauczyciel jaki? który?". Odpowiedź: "który nas uczy". To zdanie podrzędne przydawkowe.
Pamiętaj, że w zdaniach podrzędnie złożonych często pojawiają się spójniki takie jak: że, aby, gdy, jeśli, czy, bo, ponieważ, żeby, kto, co, gdzie, kiedy, jak, który. One pomagają nam połączyć zdanie główne ze zdaniem podrzędnym. Ćwicząc rozpoznawanie tych zdań, szybko staniesz się w nich ekspertem!
