Dzisiejszy temat to wnętrze Ziemi. Zastanowimy się, co kryje się pod naszymi stopami, aż do samego środka planety. To trochę jak zaglądanie do wielkiej, wielowarstwowej cebuli, tylko że zamiast warstw są skorupa, płaszcz i jądro.
Najpierw omówmy sobie te warstwy. Wyobraźmy sobie Ziemię jako jajko na twardo. Najcieńszą częścią jest skorupa – to tak jak skórka jajka. Jest stosunkowo cienka, ale to na niej żyjemy, stoją góry i płyną oceany. Skorupa dzieli się na skorupę kontynentalną (grubszą, tworzącą lądy) i skorupę oceaniczną (cieńszą, pod wodą).
Pod skorupą znajduje się płaszcz. To najgrubsza część Ziemi, trochę jak białko jajka. Płaszcz nie jest jednolity. Górna część płaszcza, wraz ze skorupą, tworzy sztywną warstwę zwaną litosferą. Poniżej litosfery mamy astenosferę. Tutaj skały są gorące i plastyczne, mogą powoli się przemieszczać. To właśnie ruchy w astenosferze powodują, że nasze kontynenty się przesuwają – mówimy wtedy o tektonice płyt. To jak plastelina, która powoli się ugina i faluje pod naciskiem.
Must Read
Najgłębiej, w samym środku, jest jądro. To jak żółtko jajka, ale znacznie bardziej skomplikowane. Jądro dzieli się na dwie części: jądro zewnętrzne i jądro wewnętrzne.
Jądro zewnętrzne jest w stanie płynnym. To gorący, metaliczny ocean. Przez to, że jest płynne i ciągle się porusza, tworzy pole magnetyczne Ziemi. To pole jest bardzo ważne, bo chroni nas przed szkodliwym promieniowaniem kosmicznym. Bez niego życie na Ziemi byłoby niemożliwe!
Jądro wewnętrzne, mimo że jest jeszcze gorętsze niż jądro zewnętrzne, jest w stanie stałym. Dzieje się tak dlatego, że ciśnienie w środku Ziemi jest ogromne. Wyobraźmy sobie, że próbujemy ugnieść kulkę z plasteliny tak mocno, że staje się twarda, mimo że jest ciepła. Tak mniej więcej działa jądro wewnętrzne.
Jak naukowcy dowiedzieli się o tych warstwach, skoro nie byliśmy w stanie wykopać tak głębokich dziur? Głównie dzięki badaniu fal sejsmicznych. Kiedy występują trzęsienia ziemi, wysyłają one fale przez całą planetę. Te fale poruszają się z różnymi prędkościami i w różny sposób odbijają się i załamują, w zależności od tego, przez jaką warstwę przechodzą. Analizując, jak te fale docierają do stacji sejsmicznych na całym świecie, naukowcy mogą stworzyć "obraz" wnętrza Ziemi. To jak używanie USG do badania wnętrza ludzkiego ciała.
Podsumowując, mamy trzy główne warstwy: skorupę (nasz dom), płaszcz (gorący, plastyczny materiał, który porusza płyty tektoniczne) i jądro (gorące, metaliczne centrum, które daje nam pole magnetyczne). Pamiętajcie, że to ciągle jest obszar badań, a naukowcy stale odkrywają nowe rzeczy o naszej fascynującej planecie!
