Wiedza O Społeczeństwie Gimnazjum Sprawdzian Z Samorząd Terytorialny

Samorząd terytorialny to sposób zarządzania częścią kraju przez ludzi, którzy mieszkają na danym terenie. To oni decydują o sprawach, które dotyczą ich bezpośrednio.

Dlaczego mamy samorząd? Państwo jest duże i trudno nim zarządzać z jednego miejsca. Samorząd pozwala lepiej dopasować decyzje do potrzeb lokalnej społeczności. Mieszkańcy sami wiedzą, co jest im najbardziej potrzebne.

Co robi samorząd? Samorząd zajmuje się wieloma ważnymi sprawami, na przykład:

• Budową i utrzymaniem dróg i mostów.
• Organizacją transportu publicznego.
• Zarządzaniem szkołami i przedszkolami.
• Dbałością o czystość i porządek.
• Organizacją imprez kulturalnych i sportowych.
• Pomocą społeczną dla osób potrzebujących.

Poziomy samorządu terytorialnego w Polsce: Mamy trzy poziomy samorządu:

1. Gmina: To najmniejsza jednostka samorządu. Zajmuje się sprawami codziennymi, które dotyczą bezpośrednio mieszkańców, np. wywóz śmieci, oświetlenie ulic, prowadzenie szkół podstawowych. Przykład: Gmina Miejska Kraków.
2. Powiat: To większa jednostka, skupiająca kilka gmin. Powiat zajmuje się sprawami, które przekraczają możliwości gminy, np. prowadzenie szpitala, szkół średnich, dróg powiatowych. Przykład: Powiat Krakowski.
3. Województwo: To największa jednostka samorządu. Województwo zajmuje się sprawami strategicznymi dla całego regionu, np. planowanie rozwoju, promocja regionu, prowadzenie teatrów i filharmonii. Przykład: Województwo Małopolskie.

Kto rządzi w samorządzie? Mieszkańcy wybierają swoich przedstawicieli w wyborach. Na poziomie gminy wybieramy radnych gminy, którzy tworzą radę gminy. Rada gminy wybiera wójta (w gminach wiejskich), burmistrza (w miastach) lub prezydenta miasta (w większych miastach). Na poziomie powiatu wybieramy radnych powiatu, a oni wybierają zarząd powiatu ze starostą na czele. Na poziomie województwa wybieramy radnych województwa, a oni wybierają zarząd województwa z marszałkiem województwa na czele.

Skąd samorząd ma pieniądze? Samorząd ma pieniądze z różnych źródeł, na przykład z podatków (np. podatek od nieruchomości), z dotacji od państwa oraz z opłat (np. za wywóz śmieci).

Dlaczego to ważne? Samorząd terytorialny to ważny element demokracji. Dzięki niemu mieszkańcy mają realny wpływ na to, co dzieje się w ich okolicy. Mogą decydować o sprawach, które ich dotyczą i dbać o rozwój swojej społeczności. Partycypacja obywatelska, czyli angażowanie się w sprawy samorządu, jest bardzo ważna.