Sprawdzian Z Słowotwórstwa Klasa 7 Wsip

Ten artykuł wyjaśni, czym jest sprawdzian z słowotwórstwa dla klasy 7, często wydawany przez WSiP. Słowotwórstwo to dziedzina językoznawstwa, która zajmuje się tym, jak powstają nowe słowa. To trochę jak budowanie z klocków – z małych elementów tworzymy większe i bardziej złożone konstrukcje, czyli słowa.

Słowotwórstwo w klasie 7 skupia się na podstawowych sposobach tworzenia słów. Najważniejsze to:

• Odmiana przez przypadki (fleksja): To nie jest tworzenie nowych słów, ale zmienianie formy istniejących. Np. od słowa "dom" mamy "domu", "domem". Chociaż to nie słowotwórstwo w ścisłym sensie, często pojawia się w sprawdzianach, by sprawdzić rozumienie podstawowych zasad budowy wyrazów.
• Słowotwórstwo właściwe: Tu tworzymy nowe słowa od istniejących. Główne metody to:
  • Derywacja: Dodajemy do słowa podstawowego pewne elementy, które zmieniają jego znaczenie lub funkcję. Te elementy to przedrostki (dodawane na początku) i przyrostki (dodawane na końcu).
  • Redukcja (skracanie): Czasem nowe słowa powstają przez skrócenie istniejących.

Przyjrzyjmy się dokładniej derywacji.

Przedrostki (prefiksy) dodajemy na początku słowa. Zmieniają one często jego znaczenie. Przykłady:

• Od "pisać" z przedrostkiem "do-" powstaje "dopisać" (oznacza pisać więcej).
• Od "czytać" z przedrostkiem "prze-" powstaje "przeczytać" (oznacza skończyć czytać).
• Od "biegać" z przedrostkiem "po-" powstaje "pobiekać" (oznacza krótko pobiegać).

Przyrostki (sufiksy) dodajemy na końcu słowa. Często zmieniają one część mowy (np. rzeczownik na czasownik, przymiotnik na rzeczownik) lub dodają nowy odcień znaczeniowy. Przykłady:

• Od "pies" z przyrostkiem "-ek" powstaje "piesek" (mały pies).
• Od "las" z przyrostkiem "-ny" powstaje "leśny" (dotyczący lasu).
• Od "mrozić" z przyrostkiem "-enie" powstaje "mrożenie" (czynność mrożenia).

Sprawdzian z słowotwórstwa dla klasy 7 będzie testował Twoją umiejętność rozpoznawania, jak powstało dane słowo. Pytania mogą wyglądać tak:

• Podaj słowo utworzone od słowa "słońce" z użyciem przyrostka.
• Wypisz czasownik utworzony od rzeczownika "pokój" za pomocą przedrostka.
• Z jakich elementów składa się słowo "niegrzeczny"? (Tutaj widzimy przedrostek "nie-" i rdzeń "grzeczny").
• Jaki przyrostek został użyty w słowie "cukiernia" pochodzącym od słowa "cukier"?

Ważne jest, aby pamiętać o słowie podstawowym (od którego tworzymy nowe słowo) i o elementach słowotwórczych (przedrostkach i przyrostkach).

Czasem możemy też spotkać się z złożeniami. To tworzenie słów przez połączenie dwóch (lub więcej) istniejących słów. Np. "blacharz" (od "blacha") czy "maszyny" (od "maszyna"). Nowsze przykłady to "samolot" (sam + lecieć). W klasie 7 może być to tylko wspomniane lub pojawić się w prostszej formie.

Redukcja to mniej częsta metoda. Przykładem może być "kawiarnia" od "kawa" lub "studnia" od "studnia" (choć to bardziej przestarzałe). Chodzi o skrócenie lub uproszczenie słowa.

Dobrze przygotowany do sprawdzianu uczeń potrafi rozpoznać słowa utworzone przez dodanie przedrostków i przyrostków. Wie, co to jest rdzeń wyrazu. Znajomość tych podstawowych zasad słowotwórstwa pomoże Ci napisać ten sprawdzian z sukcesem.