
Czym są substancje i jak zachodzą ich przemiany? W tej części nauczymy się o tym, co nas otacza i jak to się zmienia. Przygotuj się do sprawdzianu z przyrody klasy 6!
Substancja to wszystko, z czego zbudowany jest świat. Może to być coś prostego, jak woda (H2O), albo coś skomplikowanego, jak drewno. Każda substancja ma swoje właściwości, czyli cechy, które pozwalają ją rozpoznać. Na przykład, woda jest cieczą, bezbarwna i bezwonna.
Substancje mogą występować w trzech stanach skupienia: stałym (np. lód), ciekłym (np. woda) i gazowym (np. para wodna). Stan skupienia zależy od temperatury. Jak podgrzejemy lód, zamieni się w wodę. A jak podgrzejemy wodę, zamieni się w parę.
Must Read
Mieszanina to połączenie dwóch lub więcej substancji. Możemy mieć mieszaniny jednorodne, gdzie nie widać, co je tworzy (np. powietrze, woda z solą) i niejednorodne, gdzie widać poszczególne składniki (np. piasek z wodą, zupa warzywna).
Jak rozdzielić mieszaninę? Istnieje kilka sposobów. Możemy użyć sączenia (oddzielenie ciała stałego od cieczy, np. piasek od wody przez filtr), odparowania (odparowanie cieczy, żeby został osad, np. sól z wody), albo rozdzielacza (oddzielenie cieczy niemieszających się ze sobą, np. olej od wody).

Przemiana fizyczna to zmiana, w której substancja zmienia swój stan skupienia, kształt lub wielkość, ale nadal pozostaje tą samą substancją. Na przykład, topnienie lodu, krojenie papieru, gotowanie wody - wciąż mamy wodę, papier.
Przemiana chemiczna (reakcja chemiczna) to zmiana, w której powstają nowe substancje o innych właściwościach. Przykładem jest spalanie drewna. Drewno znika, a powstaje popiół, dym i ciepło. Inne przykłady to rdzewienie żelaza (powstaje rdza) i pieczenie ciasta (składniki zmieniają się w ciasto).

Ważne jest, żeby wiedzieć, że podczas reakcji chemicznych atomy się nie niszczą, tylko przemieszczają, tworząc nowe związki. Liczba atomów każdego rodzaju przed reakcją jest taka sama jak po reakcji. To prawo zachowania masy.
Zapamiętaj! Substancje budują świat. Mieszaniny można rozdzielać. Przemiany fizyczne nie zmieniają substancji, a przemiany chemiczne – tak. Powodzenia na sprawdzianie!