Cześć kochani uczniowie! Dzisiaj porozmawiamy o czymś, co może wydawać się na początku trochę skomplikowane, ale uwierzcie mi, jest to naprawdę proste i ciekawe. Chodzi o zdania złożone podrzędnie w języku polskim, takie jak te, które pojawiają się na sprawdzianie z polskiego dla klasy szóstej.
Zacznijmy od podstaw. Co to właściwie jest zdanie? Zdanie to grupa słów, która wyraża jakąś myśl, ma sens i kończy się kropką, znakiem zapytania lub wykrzyknikiem. Na przykład: "Kot śpi." albo "Czy lubisz lody?".
Teraz przejdźmy do sedna: zdania złożone. Zdanie złożone to takie, które składa się z dwóch lub więcej prostszych zdań, zwanych zdaniami składowymi. Myślcie o tym jak o budowaniu z klocków. Zamiast jednego małego klocka, mamy kilka połączonych ze sobą, żeby stworzyć coś większego.
Must Read
Najważniejsze jest to, że w zdaniu złożonym jedno zdanie jest głównym bohaterem, a drugie mu pomaga. To właśnie jest ten moment, kiedy pojawia się podział na zdanie nadrzędne i zdanie podrzędne. Zdanie nadrzędne to to główne, najważniejsze zdanie. Zdanie podrzędne jest jak pomocnik, który dodaje nam więcej informacji o tym głównym zdaniu.
Jak rozpoznać, które zdanie jest które? Zdanie podrzędne najczęściej zaczyna się od specjalnych słów, które nazywamy spójnikami. W zdaniach złożonych podrzędnie te spójniki są bardzo ważne. Przykłady takich spójników to: że, kto, co, gdzie, kiedy, jak, bo, ponieważ, chociaż, aby. Zwracajcie na nie baczną uwagę!
Wyobraźcie sobie taką sytuację. Mówicie: "Mama powiedziała." To jest nasze główne zdanie, czyli zdanie nadrzędne. Ale co konkretnie powiedziała mama? Tu wchodzi nasze drugie zdanie, które będzie zdaniem podrzędnym. Na przykład: "Mama powiedziała, że pójdziemy do kina." W tym przypadku zdanie "Mama powiedziała" jest nadrzędne, a zdanie "że pójdziemy do kina" jest podrzędne i wyjaśnia, co mama powiedziała. Widzicie ten spójnik że? On nam to ułatwia!
Inny przykład. Mamy zdanie nadrzędne: "Znam chłopca." A teraz dodajmy zdanie podrzędne: "Znam chłopca, który wygrał konkurs." Tutaj spójnikiem jest który. Zdanie podrzędne "który wygrał konkurs" mówi nam coś więcej o tym chłopcu z głównego zdania "Znam chłopca". Czyli to, który wygrał konkurs, jest informacją dodatkową, która uzupełnia to pierwsze zdanie.
Pamiętajcie, że zdanie podrzędne zawsze jest od czegoś zależne, od tego głównego zdania. Nigdy nie stoi samo. To tak, jakby samochód potrzebował drogi, żeby jechać. Zdanie podrzędne potrzebuje zdania nadrzędnego.
Na sprawdzianie będziecie musieli rozpoznawać takie zdania i czasami je budować. Kluczem jest szukanie tych specjalnych słów – spójników. Kiedy je zobaczycie, zazwyczaj oznacza to, że macie do czynienia ze zdaniem złożonym podrzędnie. Ćwiczcie, czytajcie dużo tekstów, a szybko staniecie się mistrzami!
