Czasownik to część mowy, która odpowiada na pytania: co robi? (np. biega) i co się z nim dzieje? (np. śpi). Mówi nam o czynnościach, stanach i procesach.
Sprawdzian z czasowników w klasie 5 sprawdza twoją wiedzę na temat ich form i funkcji w zdaniu.
Osoba: Czasowniki odmieniają się przez osoby. Mamy trzy osoby w liczbie pojedynczej i trzy w liczbie mnogiej:
Must Read
Liczba pojedyncza:
- 1. osoba: ja (np. ja piszę)
- 2. osoba: ty (np. ty piszesz)
- 3. osoba: on, ona, ono (np. on pisze, ona pisze, ono pisze)
Liczba mnoga:
- 1. osoba: my (np. my piszemy)
- 2. osoba: wy (np. wy piszecie)
- 3. osoba: oni, one (np. oni piszą, one piszą)
Liczba: Czasowniki występują w liczbie pojedynczej (np. śpię) i mnogiej (np. śpimy).
Czas: Czasowniki odmieniają się przez czasy. W języku polskim mamy trzy główne czasy:
- Czas przeszły: Czynność, która już się wydarzyła (np. napisałem, zrobiłam).
- Czas teraźniejszy: Czynność, która dzieje się teraz (np. piszę, robię).
- Czas przyszły: Czynność, która dopiero się wydarzy (np. napiszę, zrobię). Czas przyszły często tworzy się z użyciem słowa "będę" (np. będę pisał, będę robiła).
Rodzaj: W czasie przeszłym czasowniki odmieniają się przez rodzaje. W liczbie pojedynczej mamy rodzaj męski (np. napisałem), żeński (np. napisałam) i nijaki (np. napisało). W liczbie mnogiej mamy rodzaj męskoosobowy (np. napisaliśmy – tylko o grupie, w której są mężczyźni lub mężczyźni i kobiety) i niemęskoosobowy (np. napisałyśmy – tylko o grupie kobiet).
Formy bezosobowe czasownika: Są to formy, które nie wskazują na osobę wykonującą czynność. Najważniejsze to: bezokolicznik (np. pisać, czytać) i imiesłowy (które omawiane są w starszych klasach).
Przykłady:
Zdanie: Mama piecze ciasto.
- Czasownik: piecze
- Osoba: 3. osoba liczby pojedynczej (ona)
- Liczba: pojedyncza
- Czas: teraźniejszy
Zdanie: Wczoraj poszliśmy do kina.
- Czasownik: poszliśmy
- Osoba: 1. osoba liczby mnogiej (my)
- Liczba: mnoga
- Czas: przeszły
- Rodzaj: męskoosobowy (zakładamy, że w grupie była przynajmniej jedna osoba płci męskiej)
Ćwiczenia: Aby dobrze przygotować się do sprawdzianu, wykonuj ćwiczenia z podręcznika i zeszytu ćwiczeń. Analizuj zdania i określaj formy gramatyczne czasowników. Powodzenia!
