Witajcie, drodzy uczniowie! Czeka Was sprawdzian z geografii? Nie martwcie się! Przygotowałem dla Was ten przewodnik, żeby pomóc Wam powtórzyć materiał z działu 5: Wnętrze Ziemi. Zobaczycie, że to nic trudnego!
Zaczynamy od najważniejszego: budowy Ziemi. Wyobraźcie sobie cebulę, tylko zamiast warstw cebuli, mamy warstwy Ziemi. Te warstwy to: jądro wewnętrzne, jądro zewnętrzne, płaszcz Ziemi i skorupa ziemska. Pamiętajcie o tej kolejności!
Skorupa ziemska jest najcieńszą warstwą. Dzielimy ją na skorupę kontynentalną i skorupę oceaniczną. Skorupa kontynentalna jest grubsza i zbudowana głównie ze skał osadowych, magmowych i metamorficznych. Natomiast skorupa oceaniczna jest cieńsza i zbudowana głównie ze skał bazaltowych.
Must Read
Pod skorupą znajduje się płaszcz Ziemi. To najgrubsza warstwa Ziemi! Płaszcz składa się głównie z gorących, częściowo stopionych skał. Część płaszcza, która znajduje się bezpośrednio pod skorupą nazywamy astenosferą. To po niej "pływają" płyty litosfery.
W samym centrum Ziemi znajduje się jądro. Dzielimy je na jądro wewnętrzne i jądro zewnętrzne. Jądro wewnętrzne jest stałe i zbudowane głównie z żelaza i niklu. Jądro zewnętrzne jest płynne, również zbudowane z żelaza i niklu. Ruch płynnego jądra zewnętrznego generuje ziemskie pole magnetyczne!
Teraz porozmawiamy o ruchach płyt litosfery. Wyobraźcie sobie puzzle, które leżą na powierzchni wody. Te puzzle to płyty litosfery, a woda to astenosfera. Płyty litosfery poruszają się bardzo powoli, ale ich ruchy mają ogromny wpływ na to, co dzieje się na powierzchni Ziemi.
Mamy trzy rodzaje ruchów płyt litosfery: rozbieżne, zbieżne i przesuwcze. Na granicach rozbieżnych płyty oddalają się od siebie. Powstają wtedy ryfty i grzbiety śródoceaniczne. Na granicach zbieżnych płyty zderzają się ze sobą. Jedna płyta może wsuwać się pod drugą (subdukcja), albo płyty mogą się fałdować, tworząc góry. Na granicach przesuwczych płyty przesuwają się obok siebie. Powstają wtedy uskoki, na przykład uskok San Andreas.
Ruchy płyt litosfery są przyczyną trzęsień ziemi i wybuchów wulkanów. Trzęsienia ziemi to drgania skorupy ziemskiej. Mierzymy je za pomocą sejsmografów. Siłę trzęsienia ziemi określamy za pomocą skali Richtera lub skali Mercallego.
Wulkany to miejsca, w których magma wydostaje się na powierzchnię Ziemi. Wybuch wulkanu może być bardzo niebezpieczny, ale wulkany mają też pozytywne aspekty, np. użyźniają glebę.
Podsumowując, najważniejsze pojęcia, które musicie znać na sprawdzian: budowa Ziemi (skorupa, płaszcz, jądro), płyty litosfery, rodzaje granic płyt (rozbieżne, zbieżne, przesuwcze), trzęsienia ziemi, wulkany. Powodzenia na sprawdzianie! Pamiętajcie, jesteście świetni i dacie radę!
