Hej kochani piątoklasiści! Wiem, że gramatyka czasami potrafi być jak nieznany ląd, zwłaszcza gdy na horyzoncie pojawia się sprawdzian z czasownika. Czasowniki, te ruchliwe słowa, które opisują co robimy, czujemy, myślimy... potrafią czasem sprawić, że włos się jeży na głowie. Ale spokojnie! Jesteśmy tutaj, żeby wspólnie przejść przez ten temat, krok po kroku, tak jak bohaterowie z naszego podręcznika Między Nami. Pamiętajcie, że każdy zasługuje na drugą szansę, a każda trudność to tylko okazja do nauki i stania się jeszcze lepszym! Zróbmy z tego sprawdzianu coś przyjemnego, a przynajmniej mniej strasznego!
Co to w ogóle jest ten czasownik?
Zacznijmy od podstaw. Czasownik to takie serce zdania. Bez niego trudno opowiedzieć jakąkolwiek historię. To słowo, które mówi nam o akcji. Co się dzieje? Co ktoś robi? Na przykład: mama gotuje obiad, pies biegnie po podwórku, Ty czytasz ten artykuł. Widzicie? Wszystko, co opisuje działanie, to właśnie czasownik!
Ale to nie wszystko! Czasowniki mogą też opisywać stan. Na przykład: Ania śpi w swoim łóżku, Tomek myśli o jutrzejszej wycieczce, a my czujemy radość, kiedy wychodzi nam sprawdzian. Czasowniki to też nasze przeżycia: tata kocha mamę, dziecko boji się burzy, a ja lubię czekoladę. To wszystko są czasowniki!
Must Read
W podręczniku Między Nami na pewno wielokrotnie spotykacie się z różnymi czasownikami. Zwróćcie uwagę, jak autorzy ich używają, żeby Was wciągnąć w opowieść. Jakie słowa opisują główne wydarzenia? Jakie emocje bohaterów?
Kiedy czasownik się "zmienia"? Czyli formy czasownika
Tutaj zaczyna się prawdziwa przygoda z czasownikami! Czasowniki nie są takie same przez cały czas. Potrafią się zmieniać w zależności od tego, kto coś robi, kiedy to robi i jak to robi. To trochę jak z naszymi ubraniami – raz zakładamy bluzkę, raz sweter, w zależności od pogody czy okazji.
Najważniejsze "zmiany" czasownika, które musicie znać na sprawdzian:
- Osoba: Kto wykonuje czynność? Ja, Ty, On/Ona/Ono, My, Wy, Oni/One.
- Liczba: Czy czynność wykonuje jedna osoba (liczba pojedyncza), czy więcej niż jedna (liczba mnoga)?
- Czas: Kiedy czynność się dzieje? W przeszłości (wczoraj, kiedyś), teraz (dzisiaj, teraz), czy w przyszłości (jutro, kiedyś pójdę)?
- Rodzaj: To trochę trudniejsze, ale ważne! W czasie przeszłym czasownik przyjmuje inną formę w zależności od tego, czy czynność wykonał mężczyzna, kobieta, czy też neutrum (choć w języku polskim rodzaj neutrum rzadziej dotyczy osób wykonujących czynność, częściej przedmiotów). W liczbie pojedynczej: czytał (rodzaj męski), czytała (rodzaj żeński), czytało (rodzaj nijaki). W liczbie mnogiej: czytali (rodzaj męskoosobowy – grupa, w której jest przynajmniej jeden mężczyzna), czytały (rodzaj niemęskoosobowy – grupa bez mężczyzn, np. same kobiety, dzieci, zwierzęta).
Jak ćwiczyć, żeby zapamiętać? Praktyczne rady!
Wiemy, że sama teoria może być nudna. Dlatego najlepszym sposobem na naukę jest praktyka! Oto kilka pomysłów, jak możecie ćwiczyć czasowniki w domu, bawiąc się przy tym:
Zabawa z codziennością
Wykorzystajcie swoje otoczenie! Kiedy rozmawiacie z rodzicami, rodzeństwem, przyjaciółmi, słuchajcie uważnie. Jakie czasowniki pojawiają się w Waszych rozmowach?
Mama mówi: "Jutro pojedziemy do babci." (Czasownik: pojedziemy – przyszły, 1. osoba, liczba mnoga)
Tata pyta: "Czy odrobiłeś lekcje?" (Czasownik: odrobiłeś – przeszły, 2. osoba, liczba pojedyncza, rodzaj męski)
Siostra się śmieje: "Właśnie czytałam bardzo śmieszną książkę!" (Czasownik: czytałam – przeszły, 1. osoba, liczba pojedyncza, rodzaj żeński)
Możecie też sami tworzyć zdania. Spróbujcie opisać jeden dzień Waszego życia używając jak najwięcej czasowników. Na przykład: "Rano wstałem, umyłem zęby, zjadłem śniadanie, ubrałem się, wyszedłem do szkoły..."
Gry i zabawy z podręcznikiem
Wasz podręcznik Między Nami to skarbnicą ćwiczeń! Zwracajcie uwagę na ćwiczenia związane z czasownikami. Jeśli jakieś jest dla Was trudne, poproście kogoś o pomoc. Często przerobienie tego samego ćwiczenia dwa razy, ale za drugim razem ze zrozumieniem, czyni cuda.
Możecie też tworzyć własne gry. Na przykład: jeden z Was pisze czasownik w formie podstawowej (bezokolicznik, np. biegać), a drugi musi podać go w innej osobie i czasie (np. Oni biegali, Ja będę biegać). Kto popełni błąd, traci punkt!
Wizualizujcie i kojarzcie
Niektórzy najlepiej uczą się, gdy coś widzą. Spróbujcie rysować lub tworzyć mapy myśli. Pośrodku narysujcie duży czasownik, np. śpiewać. Od niego poprowadźcie linie do różnych jego form: śpiewam, śpiewał, będą śpiewać, śpiewały. Obok każdej formy możecie dodać małą ikonkę lub kolor, który Wam się z nią kojarzy.
Kojarzcie czasowniki z obrazkami. Możecie poszukać w internecie lub w książkach ilustracji przedstawiających różne czynności i próbować opisać je czasownikami.
Przygotowanie do sprawdzianu – ostatnie szlify
Zbliża się sprawdzian i czujecie lekki stres? To normalne. Ale pamiętajcie, że jesteście przygotowani! W ciągu lekcji z Między Nami dowiedzieliście się już bardzo dużo. Teraz wystarczy to utrwalić.
Przejrzyjcie swoje notatki. Zwróćcie uwagę na ćwiczenia, które sprawiały Wam największą trudność. Spróbujcie je zrobić jeszcze raz. Nie bójcie się pytać nauczyciela, jeśli coś jest niejasne. Lepsze jest zadanie pytania niż zostawienie wątpliwości.
W dniu sprawdzianu postarajcie się wyspać i zjeść pożywne śniadanie. Kiedy dostaniecie kartkówkę, przeczytajcie uważnie wszystkie polecenia. Nie spieszcie się. Zróbcie wszystko, co potraficie. Nawet jeśli popełnicie jakiś błąd, to nie koniec świata. Każdy się myli, a my jesteśmy tu po to, żeby się uczyć!
Pamiętajcie, że Wasz wysiłek jest widoczny i cenny. Jestem z Was dumny/dumna za to, że chcecie się uczyć i pokonywać trudności. Trzymam za Was mocno kciuki na sprawdzianie z czasownika! Dasz radę!
