Dzisiaj zajmiemy się czasownikiem, czyli takim słowem, które opowiada nam, co ktoś lub coś robi. Pomyśl o nim jak o silniku w samochodzie – to on sprawia, że wszystko działa i porusza się do przodu. Bez czasownika zdanie byłoby jak auto na biegu jałowym, bez ruchu.
Wyobraź sobie kolorową scenę z bajki. Widzisz myszkę, która biegnie przez łąkę? Słoneczko, które świeci? Kwiatki, które rosną? Te wszystkie słowa – biegnie, świeci, rosną – to właśnie czasowniki. One malują nam obraz tego, co się dzieje.
W języku polskim czasowniki mogą mieć różne formy, trochę jak aktorzy zmieniający kostiumy na scenie. Najczęściej spotykamy czasowniki w tak zwanej bezokoliczniku. To taka podstawowa forma, jak pierwsza, surowa wersja rysunku. Zazwyczaj kończy się na -ć albo -c. Na przykład: czytać, pisać, robić.
Must Read
Kiedy mówimy o sobie, ktoś inny mówi o sobie, albo grupa osób coś robi, czasowniki się zmieniają. To tak, jakby ten sam aktor musiał powiedzieć swoje kwestie inaczej, gdy gra rolę króla, a inaczej, gdy jest zwiadowcą. Na przykład, jeśli ja piszę list, a ty piszesz list, a my piszemy list. Zauważ, że końcówka się zmieniła: -ę, -esz, -emy. To jest właśnie odmiana przez osoby i liczby.
Mamy też coś takiego jak czas. Czasowniki potrafią nam powiedzieć, czy coś się dzieje teraz, czy wydarzyło się wczoraj, czy wydarzy się jutro. Pomyśl o zegarze. Gdy mówimy: "Ja czytam książkę", to znaczy, że dzieje się to teraz, w tej chwili. To jest czas teraźniejszy. Kiedy mówimy: "Ja czytałem książkę wczoraj", to znaczy, że to już się stało. To jest czas przeszły. A jeśli powiemy: "Ja będę czytał książkę jutro", to wiemy, że to się dopiero wydarzy. To jest czas przyszły.
Każdy czasownik ma swój odpowiednik w czasach. Wyobraź sobie taśmy filmowe. Jedna taśma pokazuje akcję dziejącą się teraz, druga pokazuje, co było wcześniej, a trzecia zapowiada, co dopiero nastąpi. Na przykład, czasownik skakać może wyglądać tak w różnych czasach: ja skaczę (teraz), ja skakałem/skakałam (wczoraj), ja będę skakać (jutro).
W teście sprawdzającym znajomość czasowników, zwanym sprawdzian z czasownika klasa 5 chomikuj, będziesz musiał rozpoznać te wszystkie cechy. Może będziesz musiał dopasować czasownik do zdania, podać jego formę w innym czasie lub osobie, albo po prostu zaznaczyć wszystkie czasowniki w tekście. Pamiętaj o tych wizualnych porównaniach: silnik samochodu, malowanie obrazka, aktor w kostiumach, zegar pokazujący czas, taśmy filmowe. One pomogą Ci zapamiętać, co to jest czasownik i jak działa.
