Wodorotlenki to związki chemiczne zbudowane z kationu metalu (lub jonu amonu, NH4+) i anionu wodorotlenkowego (OH-). Sprawdzian z chemii obejmujący wodorotlenki sprawdza Twoją wiedzę na temat ich budowy, właściwości, otrzymywania i zastosowań.
Budowa wodorotlenków:
Wzór ogólny wodorotlenku to M(OH)n, gdzie M to symbol metalu, a n to wartościowość metalu. Na przykład: NaOH (wodorotlenek sodu, n=1), Ca(OH)2 (wodorotlenek wapnia, n=2), Al(OH)3 (wodorotlenek glinu, n=3).
Must Read
Wartość ‘n’ wynika z wartościowości metalu, ponieważ grupa wodorotlenkowa (OH-) ma zawsze wartościowość -1.
Nazewnictwo wodorotlenków:
Nazwa wodorotlenku składa się z słowa "wodorotlenek" oraz nazwy metalu w dopełniaczu. Jeśli metal ma więcej niż jedną wartościowość, po nazwie metalu w nawiasie podaje się wartościowość cyframi rzymskimi. Przykłady: wodorotlenek sodu (NaOH), wodorotlenek żelaza(II) (Fe(OH)2), wodorotlenek żelaza(III) (Fe(OH)3).
Właściwości wodorotlenków:
Wodorotlenki metali z grup 1 i 2 układu okresowego (litowce i berylowce, z wyjątkiem berylu) są rozpuszczalne w wodzie. Te rozpuszczalne wodorotlenki nazywamy zasadami. Roztwory zasad mają odczyn zasadowy i powodują zmianę barwy wskaźników. Na przykład fenoloftaleina staje się w roztworze zasady malinowa.
Wodorotlenki metali przejściowych są na ogół nierozpuszczalne w wodzie. Mają postać osadów o charakterystycznych barwach.
Otrzymywanie wodorotlenków:
Zasady (wodorotlenki metali z grup 1 i 2) otrzymuje się w wyniku reakcji:
1. Metalu z wodą: 2Na + 2H2O → 2NaOH + H2
2. Tlenku metalu z wodą: CaO + H2O → Ca(OH)2
Nierozpuszczalne wodorotlenki otrzymuje się w reakcji:
3. Sol rozpuszczalnych z zasadą: FeCl3 + 3NaOH → Fe(OH)3↓ + 3NaCl (strzałka w dół oznacza wytrącenie osadu).
Zastosowania wodorotlenków:
Wodorotlenki mają szerokie zastosowanie. NaOH (wodorotlenek sodu) używany jest do produkcji mydła, papieru i w przemyśle chemicznym. Ca(OH)2 (wodorotlenek wapnia, wapno gaszone) stosuje się w budownictwie, rolnictwie (do odkwaszania gleby) oraz w procesach oczyszczania ścieków. Wodorotlenek magnezu (Mg(OH)2) jest składnikiem leków zobojętniających kwas żołądkowy.
Podsumowanie:
Zapamiętaj: wodorotlenki = metal + grupa OH. Rozumienie budowy, nazewnictwa, właściwości i metod otrzymywania wodorotlenków jest kluczowe do pomyślnego zaliczenia sprawdzianu z chemii. Powodzenia!
