Atom to najmniejsza część pierwiastka chemicznego, która zachowuje jego właściwości. Inaczej mówiąc, wszystko wokół nas – od powietrza, którym oddychamy, po stoły i krzesła – zbudowane jest z atomów, albo z połączeń atomów.
Budowa atomu: Atom nie jest jednolity. Składa się z jeszcze mniejszych cząstek:
- Protony: Mają ładunek dodatni (+) i znajdują się w jądrze atomowym.
- Neutrony: Są elektrycznie obojętne (nie mają ładunku) i również znajdują się w jądrze atomowym.
- Elektrony: Mają ładunek ujemny (-) i krążą wokół jądra po tzw. orbitalach.
Wyobraź sobie, że atom to mała planeta. Jądro atomowe (protony i neutrony) to Słońce, a elektrony to planety krążące wokół niego.
Must Read
Jądro atomowe: Jądro atomowe to centrum atomu, bardzo małe i gęste. Zawiera protony i neutrony. Liczba protonów w jądrze określa, jaki to pierwiastek. Na przykład, każdy atom wodoru ma jeden proton, a każdy atom węgla ma sześć protonów.
Liczba atomowa: To liczba protonów w jądrze atomu. Jest to najważniejsza cecha identyfikująca pierwiastek. Symbol liczby atomowej to Z. Na przykład, dla wodoru Z=1, a dla węgla Z=6. Każdy pierwiastek ma swoją unikalną liczbę atomową.
Liczba masowa: To suma liczby protonów i neutronów w jądrze atomu. Symbol liczby masowej to A. Atomy tego samego pierwiastka mogą mieć różną liczbę neutronów. Takie atomy nazywamy izotopami.
Orbital elektronowy (powłoka elektronowa): Elektrony nie krążą wokół jądra w sposób przypadkowy. Poruszają się po określonych obszarach, które nazywamy orbitalami elektronowymi lub powłokami elektronowymi. Każda powłoka może pomieścić określoną liczbę elektronów. Pierwsza powłoka (najbliższa jądra) może pomieścić maksymalnie 2 elektrony, a druga i trzecia – po 8 elektronów.
Przykład: Atom węgla (C) ma liczbę atomową Z=6 i liczbę masową A=12. Oznacza to, że ma 6 protonów, 6 neutronów (12 - 6 = 6) i 6 elektronów. Dwa elektrony znajdują się na pierwszej powłoce, a cztery na drugiej powłoce.
Jony: Atom, który stracił lub zyskał elektrony, nazywamy jonem. Jeśli atom straci elektrony, staje się jonem dodatnim (kationem). Jeśli atom zyska elektrony, staje się jonem ujemnym (anionem).
Zrozumienie budowy atomu to podstawa do dalszej nauki chemii. Pamiętaj o protonach, neutronach, elektronach, jądrze atomowym, liczbie atomowej i liczbie masowej. Powodzenia na sprawdzianie!
