Ten sprawdzian dotyczy lekcji o protistach i grzybach dla klasy piątej, dział trzeci. Skupimy się na tym, co musisz wiedzieć, aby go dobrze napisać.
Zacznijmy od definicji. Protisty to grupa organizmów, które nie pasują do żadnej innej dużej grupy, jak zwierzęta, rośliny czy grzyby. Są bardzo zróżnicowane.
Pierwsza ważna rzecz o protistach to ich budowa. Większość protistów to organizmy jednokomórkowe. Oznacza to, że całe ich ciało składa się tylko z jednej komórki. Ta jedna komórka wykonuje wszystkie czynności życiowe: odżywia się, oddycha, porusza i rozmnaża.
Must Read
Jak protisty zdobywają pokarm? To zależy od rodzaju protista.
- Niektóre protisty, tak jak rośliny, potrafią same wytwarzać pokarm dzięki fotosyntezie. Nazywamy je autotrofami. Przykładem jest euglena zielona. Ma ona chloroplasty, które pozwalają jej przeprowadzać fotosyntezę w obecności światła.
- Inne protisty, podobnie jak zwierzęta, muszą pobierać gotowy pokarm z otoczenia. Nazywamy je heterotrofami. Przykładem jest ameba. Otacza ona cząstki pokarmu i wchłania je do swojej komórki.
- Są też protisty, które potrafią zdobywać pokarm na oba sposoby, w zależności od warunków.
Jak protisty się poruszają? Również zależy to od gatunku.
- Niektóre protisty mają rzęski – krótkie włoski, które pomagają im się poruszać w wodzie. Przykładem jest pantofelek.
- Inne mają wici – dłuższe, nitkowate struktury, które działają jak małe biczki. Euglena zielona ma jedną witkę.
- Jeszcze inne, jak ameba, tworzą nibynóżki. Są to czasowe wypustki cytoplazmy, które pozwalają im pełzać.
Teraz przejdźmy do grzybów. Grzyby to też inna grupa organizmów. Nie są ani roślinami, ani zwierzętami.
Co wiemy o grzybach?
- Grzyby są cudzożywne. Oznacza to, że nie potrafią same wytwarzać pokarmu. Muszą zdobywać go z otoczenia.
- Większość grzybów ma budowę nitkowatą. Składają się z cienkich nici zwanych hifami. Wiele hif tworzy razem grzybnię, czyli ciało grzyba ukryte w ziemi lub w podłożu.
- To, co widzimy nad ziemią, czyli kapelusz z trzonkiem, to tylko owocnik. Jest to część grzyba służąca do rozmnażania.
Jak grzyby zdobywają pokarm?
- Niektóre grzyby żyją w symbiozie z drzewami. Na przykład borowik może współpracować z korzeniami sosny. Grzyb pomaga drzewu pobierać wodę i sole mineralne, a drzewo daje grzybowi substancje odżywcze.
- Inne grzyby są pasożytami. Pobierają pokarm z żywych organizmów, szkodząc im. Przykładem mogą być grzyby powodujące choroby roślin.
- Są też grzyby, które są saprofitami. Rozkładają martwe szczątki roślinne i zwierzęce, odżywiając się nimi. To bardzo ważna rola w przyrodzie, ponieważ dzięki nim zanieczyszczenia są usuwane. Przykładem jest pieczarka.
Przykłady grzybów, które warto znać:
- Owocniki: borowik, pieczarka, muchomor (trujący!), kurka.
- Pleśnie: jak pleśń na chlebie, która również jest grzybem.
- Drożdże: jednokomórkowe grzyby używane w piekarnictwie i do produkcji napojów.
Pamiętaj o tych cechach budowy, sposobach odżywiania i ruchu dla protistów oraz o budowie i sposobach zdobywania pokarmu przez grzyby. Powodzenia na sprawdzianie!
