Witajcie na lekcji o podmiocie i orzeczeniu. To bardzo ważne części zdania. Dzięki nim rozumiemy, kto lub co robi daną czynność i co ta czynność polega.
Podmiot to główny bohater zdania. To osoba, zwierzę lub rzecz, o której coś mówimy. Podmiot odpowiada na pytania: kto? albo co?.
Zobaczmy przykład: Pies szczeka. Kto szczeka? Pies. Więc pies to jest podmiot.
Must Read
Inny przykład: Słońce świeci. Co świeci? Słońce. Tutaj słońce jest podmiotem.
Czasem podmiotem jest więcej niż jedno słowo. Na przykład: Mój kot śpi. Kto śpi? Mój kot. Wtedy cały ten zwrot jest podmiotem.
Orzeczenie to czynność, którą wykonuje podmiot. To, co się dzieje. Orzeczenie odpowiada na pytania: co robi?, co się z nim dzieje? albo jaki jest?.
W przykładzie Pies szczeka., co robi pies? Szczeka. Więc szczeka to jest orzeczenie.
W przykładzie Słońce świeci., co robi słońce? Świeci. Orzeczeniem jest świeci.
Jeśli mamy zdanie Mój kot śpi., co robi mój kot? Śpi. Orzeczeniem jest śpi.
Orzeczenie może być też bardziej złożone. Na przykład: Chłopiec czyta książkę. Co robi chłopiec? Czyta. Tutaj czyta to orzeczenie.
Czasem orzeczenie opisuje stan podmiotu. Na przykład: On jest wesoły. Jaki jest on? Jest wesoły. Tutaj jest wesoły to orzeczenie.
Podsumujmy. W zdaniu zawsze szukamy najpierw podmiotu. Zadajemy pytanie: kto? albo co?. Kiedy znajdziemy podmiot, szukamy czynności, którą on wykonuje. Zadajemy pytanie: co robi?, co się z nim dzieje? albo jaki jest?. Ta czynność to orzeczenie.
Spróbujmy znowu: Dzieci bawią się w parku. Kto się bawi? Dzieci. To podmiot. Co robią dzieci? Bawią się. To orzeczenie.
Kolejne zdanie: Ptak śpiewa na drzewie. Kto śpiewa? Ptak. Podmiot. Co robi ptak? Śpiewa. Orzeczenie.
Pamiętajcie, że podmiot i orzeczenie to para. Jedno bez drugiego nie tworzy pełnego zdania. Są jak para przyjaciół, która zawsze działa razem!
Czasem możemy spotkać się z czymś, co nazywamy grupą podmiotu i grupą orzeczenia. Grupa podmiotu to podmiot i wszystkie słowa, które go opisują lub uzupełniają. Grupa orzeczenia to orzeczenie i wszystkie słowa, które opisują lub uzupełniają czynność.
Weźmy zdanie: Mały chłopiec czyta ciekawą książkę.
Podmiot: chłopiec. Ale kto to jest? Mały chłopiec. To jest grupa podmiotu.
Orzeczenie: czyta. Co czyta? Ciekaą książkę. Całe to zdanie opisujące czynność, to grupa orzeczenia.
Bardzo ważne jest, aby umieć je od siebie odróżnić. Ćwiczenie czyni mistrza! Im więcej będziecie ćwiczyć, tym łatwiej będzie wam znajdować podmiot i orzeczenie w każdym zdaniu.
