Zacznijmy naszą podróż po ułamkach dziesiętnych. To liczby, które spotykamy na co dzień, na przykład w sklepach, na wagach, czy w przepisach kulinarnych. Ważne jest, by je dobrze rozumieć. Pomogą nam w tym ćwiczenia i sprawdziany!
Ułamek dziesiętny to ułamek, który ma w mianowniku 10, 100, 1000 i tak dalej. Zamiast pisać ułamek w tradycyjny sposób, używamy przecinka. Na przykład, zamiast 1/10 piszemy 0,1. To bardzo wygodne!
Popatrzmy na kilka przykładów. 3/10 to 0,3 (czytamy: "zero i trzy dziesiąte"). 25/100 to 0,25 (czytamy: "zero i dwadzieścia pięć setnych"). 123/1000 to 0,123 (czytamy: "zero i sto dwadzieścia trzy tysięczne"). Zauważ, że liczba zer w mianowniku mówi nam, ile cyfr ma być po przecinku.
Must Read
Jak zamienić zwykły ułamek na dziesiętny? Trzeba doprowadzić mianownik do potęgi liczby 10. Na przykład, ułamek 1/2 możemy rozszerzyć mnożąc licznik i mianownik przez 5. Otrzymujemy 5/10, czyli 0,5. Czasem trzeba wykonać dzielenie, aby uzyskać ułamek dziesiętny.
Dodawanie i odejmowanie ułamków dziesiętnych jest proste. Najważniejsze, aby wyrównać przecinki. Czyli ustawiamy liczby tak, żeby przecinki były jeden pod drugim. Potem dodajemy lub odejmujemy tak, jak zwykłe liczby. Na koniec przepisujemy przecinek w to samo miejsce.
Przykład: 1,25 + 3,4 = 4,65. Ustawiamy to w kolumnie:
1,25
+ 3,40 (dopisujemy zero, żeby wyrównać liczbę cyfr po przecinku)
-------
4,65
Mnożenie ułamków dziesiętnych też nie jest trudne. Najpierw mnożymy liczby tak, jakby nie było przecinka. Potem liczymy, ile cyfr jest po przecinku łącznie w obu liczbach. Tyle samo cyfr musi być po przecinku w wyniku. Na przykład, 1,2 * 0,3 = 0,36. (12 * 3 = 36, a łącznie mamy dwie cyfry po przecinku).
Dzielenie ułamków dziesiętnych wymaga trochę więcej uwagi. Jeśli dzielimy ułamek przez liczbę naturalną, możemy po prostu wykonać dzielenie pisemne, pamiętając o postawieniu przecinka w odpowiednim miejscu w wyniku. Jeśli dzielimy przez ułamek dziesiętny, musimy najpierw przesunąć przecinek w dzielniku (liczbie, przez którą dzielimy) tak, aby stał się liczbą naturalną. Potem przesuwamy przecinek o tyle samo miejsc w dzielnej (liczbie, którą dzielimy). Następnie wykonujemy dzielenie.
Ułamki dziesiętne są bardzo przydatne w życiu codziennym. Używamy ich, mierząc temperaturę (36,6°C), płacąc za zakupy (2,50 zł za bułkę), czy obliczając odległość (1,75 km do szkoły). Dlatego warto dobrze je poznać.
Sprawdzian z ułamków dziesiętnych w klasie 5 to dobry sposób, aby sprawdzić swoją wiedzę. Można poprosić nauczyciela lub poszukać w Internecie przykładowych zadań do wydrukowania. Powodzenia!
