Hej! Pewnie słyszeliście o Sprawdzianie Części Mowy? Może nawet czeka Was niedługo taki sprawdzian w 4 klasie, bazujący na podręcznikach WSiP. To nic strasznego! Rozłóżmy to na czynniki pierwsze, krok po kroku.
Czym w ogóle są te części mowy? Najprościej mówiąc, to różne "role", jakie słowa pełnią w zdaniu. Każde słowo w naszym języku ma swoją "pracę". Dzięki temu, gdy słyszymy zdanie, wiemy, co kto robi, jak wygląda i gdzie to się dzieje.
Podstawowy podział dzieli części mowy na odmienne i nieodmienne. Odmienne, jak sama nazwa wskazuje, zmieniają swoją formę w zależności od kontekstu. Z kolei nieodmienne zawsze wyglądają tak samo, niezależnie od sytuacji. Postaram się wytłumaczyć to w prosty sposób.
Must Read
Zacznijmy od rzeczownika. Rzeczownik odpowiada na pytania: kto? co? To nazwy osób, zwierząt, rzeczy, miejsc i zjawisk. Na przykład: kot, mama, książka, dom, wiatr. Rzeczowniki są odmienne - odmieniają się przez przypadki (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz) i liczby (pojedyncza i mnoga).
Kolejny to czasownik. Czasownik mówi nam, co ktoś robi. Odpowiada na pytania: co robi? co się dzieje? Przykłady: biega, śpi, czyta, myśli. Czasowniki są odmienne - odmieniają się przez osoby (ja, ty, on/ona/ono, my, wy, oni/one), liczby i czasy (przeszły, teraźniejszy, przyszły).
Teraz przymiotnik. Przymiotnik opisuje rzeczowniki. Odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? Przykłady: wysoki, czerwona, smaczne. Przymiotniki są odmienne - odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje (męski, żeński, nijaki), tak aby pasowały do opisywanego rzeczownika.
Zaimek to takie słowo, które zastępuje rzeczownik, przymiotnik lub liczebnik. Robimy to, żeby nie powtarzać w kółko tych samych słów. Przykłady: ja, ty, on, ona, ono (zaimki osobowe), mój, twój, jego (zaimki dzierżawcze), ten, tamten (zaimki wskazujące). Zaimki często są odmienne, ale nie zawsze.
Na koniec liczebnik. Liczebnik odpowiada na pytanie: ile? który z kolei? Przykłady: jeden, dwa, trzy (liczebniki główne), pierwszy, drugi, trzeci (liczebniki porządkowe). Liczebniki są odmienne, zwłaszcza liczebniki główne.
To są główne odmienne części mowy. Teraz krótko o nieodmiennych. Do nich należą na przykład przysłówek (odpowiada na pytania: jak? gdzie? kiedy?), przyimek (łączy wyrazy w zdaniu), spójnik (łączy zdania), wykrzyknik (wyraża emocje) i partykuła (wzmacnia lub zmienia znaczenie innych słów). Te części mowy nigdy nie zmieniają swojej formy.
Podsumowując, Sprawdzian Części Mowy to po prostu test z rozpoznawania, do jakiej kategorii należy dane słowo w zdaniu. Pamiętajcie o pytaniach, na które odpowiadają poszczególne części mowy, i ćwiczcie! Powodzenia!
