
Ten artykuł pomoże Ci zrozumieć wodorotlenki. Przygotujemy się do sprawdzianu z chemii dla klasy 2 gimnazjum.
Czym są wodorotlenki?
Wodorotlenki to grupa związków chemicznych. Każdy wodorotlenek składa się z jonów metalu i grupy hydroksylowej (OH). Jony to naładowane cząstki. Grupa hydroksylowa to połączenie jednego atomu tlenu i jednego atomu wodoru. Ma ona ładunek -1.
Must Read
Ogólny wzór wodorotlenku to M(OH)n. Tutaj:
- M to symbol pierwiastka metalicznego.
- OH to grupa hydroksylowa.
- n to liczba grup OH potrzebna, aby zrównoważyć ładunek metalu. Jest to wartość liczbowa równa wartościowości metalu.
Jak powstają wodorotlenki?
Wodorotlenki najczęściej powstają w reakcji tlenku metalu z wodą. Tlenek metalu to związek metalu z tlenem.
Przykład:
Tlenek sodu (Na2O) reaguje z wodą (H2O), tworząc wodorotlenek sodu (NaOH).
Reakcja: Na2O + H2O → 2NaOH

Inny przykład:
Tlenek wapnia (CaO) reaguje z wodą (H2O), tworząc wodorotlenek wapnia (Ca(OH)2).
Reakcja: CaO + H2O → Ca(OH)2
Zauważ, że w drugiej reakcji potrzebujemy dwóch grup OH, ponieważ wapń ma wartościowość równą 2.
Właściwości wodorotlenków
Wodorotlenki mają różne właściwości. Podzielimy je na:

- Właściwości fizyczne
- Właściwości chemiczne
Właściwości fizyczne:
Wiele wodorotlenków to ciała stałe w temperaturze pokojowej. Mogą być białe lub mieć inne kolory, w zależności od metalu. Niektóre wodorotlenki są rozpuszczalne w wodzie (np. wodorotlenek sodu, wodorotlenek potasu), a inne są nierozpuszczalne (np. wodorotlenek miedzi(II)).
Właściwości chemiczne:
- Reakcja z kwasami (reakcja zobojętniania): To bardzo ważna reakcja. Wodorotlenki reagują z kwasami, tworząc sól i wodę. Nazywamy to reakcją zobojętniania, ponieważ zasadowy charakter wodorotlenku jest neutralizowany przez kwasowy charakter kwasu.
- Działanie na wskaźniki: Wodorotlenki mają odczyn zasadowy. Wskaźniki to substancje, które zmieniają kolor w zależności od odczynu roztworu.
- W obecności fenoloftaleiny, wodorotlenki barwią ją na malinowo.
- W obecności lakmusu, wodorotlenki barwią go na niebiesko.
- W obecności papierka uniwersalnego, wodorotlenki dadzą kolor z zakresu niebieskiego do fioletowego.
- Rozkład termiczny: Niektóre wodorotlenki, pod wpływem ogrzewania, rozkładają się na tlenek metalu i wodę. Dotyczy to głównie wodorotlenków metali mniej aktywnych.
- Reakcja z tlenkami niemetali: Wodorotlenki reagują z niektórymi tlenkami niemetali, tworząc sole i wodę.
Przykład:
Wodorotlenek sodu (NaOH) reaguje z kwasem solnym (HCl), tworząc chlorek sodu (NaCl) i wodę (H2O).
Reakcja: NaOH + HCl → NaCl + H2O

Przykład:
Wodorotlenek miedzi(II) (Cu(OH)2) pod wpływem ogrzewania rozkłada się na tlenek miedzi(II) (CuO) i wodę (H2O).
Reakcja: Cu(OH)2 → CuO + H2O
Przykład:
Wodorotlenek sodu (NaOH) reaguje z dwutlenkiem węgla (CO2), tworząc węglan sodu (Na2CO3) i wodę (H2O).
Reakcja: 2NaOH + CO2 → Na2CO3 + H2O

Przykłady wodorotlenków i ich zastosowania
Wodorotlenek sodu (NaOH) - popularnie zwany kretosikiem lub żrącym sodą. Stosowany do produkcji mydła, papieru, środków czystości. Bardzo żrący.
Wodorotlenek wapnia (Ca(OH)2) - zwany wapnem gaszonym. Używany w budownictwie (zaprawy), przemyśle spożywczym (np. do produkcji cukru), uzdatnianiu wody.
Wodorotlenek potasu (KOH) - podobny w działaniu do NaOH, stosowany w produkcji mydeł potasowych, nawozów.
Wodorotlenek miedzi(II) (Cu(OH)2) - stosowany jako środek grzybobójczy w rolnictwie.
Pamiętaj o bezpieczeństwie podczas pracy z wodorotlenkami, szczególnie z tymi silnymi, które są żrące.