Zacznijmy od samego początku: czym właściwie jest Społeczeństwo Średniowiecza? Mówiąc najprościej, to po prostu sposób, w jaki ludzie żyli, pracowali i organizowali się w Europie (i częściowo na Bliskim Wschodzie) w okresie, który trwał mniej więcej od V do XV wieku. Ten sprawdzian, z którym się mierzysz w drugiej klasie gimnazjum, dotyczy więc struktury społecznej i kultury panującej w tamtych czasach. Zrozumienie tego jest kluczowe, by zdać go bez problemu.
Podstawową strukturą społeczną średniowiecza była drabina feudalna. Wyobraź sobie piramidę. Na samym szczycie stał król. On był właścicielem całej ziemi w królestwie. Poniżej króla byli wasale, czyli możni panowie (książęta, hrabiowie, baronowie). Oni otrzymywali ziemię (lenno) od króla w zamian za wierność i służbę wojskową. Wasale z kolei mogli oddawać część swojej ziemi kolejnym wasalom – rycerzom. Rycerze musieli być gotowi walczyć na rozkaz swojego pana. Na samym dole drabiny byli chłopi (kmiecie). Oni pracowali na ziemi należącej do pana i musieli mu oddawać część swoich plonów, a także odrabiać pańszczyznę (pracować na jego polu za darmo). Prosty przykład: król daje ziemię hrabiemu, hrabia daje część rycerzowi, a rycerz korzysta z pracy chłopów. Ta zależność była podstawą feudalizmu.
Kolejną ważną rzeczą jest rola Kościoła. Kościół w średniowieczu miał ogromną władzę i wpływ na życie ludzi. Biskupi i opaci byli często bardzo bogaci i wpływowi, a wiara odgrywała centralną rolę w życiu codziennym. Mnisi przepisywali księgi, dbali o edukację (szkoły katedralne), a Kościół dbał o ubogich i chorych. Myśl o klasztorach jako o centrach wiedzy i kultury w tamtych czasach. Ważne jest też pojęcie hierarchii kościelnej: papież, kardynałowie, arcybiskupi, biskupi, księża.
Must Read
Życie w średniowieczu różniło się znacząco od naszego. Większość ludzi żyła na wsi, zajmując się rolnictwem. Miasta były mniejsze i mniej liczne. Rzemieślnicy (kowale, tkacze, piekarze) zrzeszali się w cechy. Handel rozwijał się stopniowo, a wymiana towarowa była częstą formą płatności. Pamiętaj o różnicy między życiem na wsi a w mieście!
Sprawdzian w drugiej klasie gimnazjum często zawiera pytania o kulturę średniowiecza. Zwróć uwagę na architekturę (styl romański i gotycki – charakterystyczne kościoły i zamki), literaturę (rycerskie romanse, kroniki), oraz sztukę (malarstwo i rzeźba o tematyce religijnej). Pamiętaj o takich pojęciach jak uniwersytet (pierwsze uniwersytety powstawały w średniowieczu) i krucjaty (wyprawy krzyżowe).
Jak możesz wykorzystać tę wiedzę? Myśl o tym, co się uczyłeś, oglądając filmy historyczne lub czytając książki osadzone w średniowieczu. Zrozumienie struktury społecznej, roli Kościoła i kultury średniowiecznej pomoże ci lepiej zrozumieć te historie i docenić wpływ, jaki średniowiecze miało na współczesny świat. Kiedy następnym razem będziesz w jakimś starym kościele, zwróć uwagę na elementy architektury romańskiej lub gotyckiej. To wszystko pozostałości tamtej epoki, które wciąż możemy podziwiać.
