Hej siódmoklasiści! Zbliża się sprawdzian z działu 1 z biologii, zatytułowanego "Puls Życia". Nie martwcie się, rozłożymy to na czynniki pierwsze! Zobaczycie, że to wcale nie jest takie trudne.
Na początek, zastanówmy się, co to w ogóle znaczy "Puls Życia"? Chodzi o to, co sprawia, że coś jest żywe. To taki zestaw cech i procesów, które odróżniają nas, rośliny i zwierzęta od rzeczy martwych. To wszystko to, co umożliwia nam funkcjonowanie, rozwój i rozmnażanie.
Cechy organizmów żywych to klucz do zrozumienia tego działu. Musimy wiedzieć, co wyróżnia organizmy żywe od nieożywionych. Do najważniejszych należą: budowa komórkowa, odżywianie, oddychanie, wydalanie, ruch, reagowanie na bodźce, wzrost i rozwój, rozmnażanie oraz zdolność do homeostazy. Omówmy je po kolei!
Must Read
Budowa komórkowa: Wszystkie organizmy żywe zbudowane są z komórek. Komórka to taka podstawowa jednostka życia. Możemy ją porównać do cegiełki w budynku. Niektóre organizmy, jak np. bakterie, są jednokomórkowe, a inne, jak my, są wielokomórkowe.
Odżywianie: Żeby żyć, potrzebujemy energii. Organizmy żywe zdobywają energię, odżywiając się. Rośliny same wytwarzają pokarm w procesie fotosyntezy. My, zwierzęta, musimy zjadać inne organizmy.
Oddychanie: Odżywianie daje nam energię, ale żeby ją uwolnić, potrzebujemy tlenu. Oddychanie to proces pobierania tlenu i usuwania dwutlenku węgla. Oddychamy my, oddychają rośliny, oddychają bakterie.
Wydalanie: Podczas procesów życiowych powstają substancje, które są dla nas zbędne, a czasem nawet szkodliwe. Musimy się ich pozbyć! Wydalanie to usuwanie tych szkodliwych produktów przemiany materii.
Ruch: Większość organizmów żywych potrafi się poruszać, chociaż niektóre, jak np. drzewa, robią to w bardzo ograniczonym zakresie. Ruch to przemieszczanie się w przestrzeni albo zmiana położenia części ciała.
Reagowanie na bodźce: Odbieramy informacje z otoczenia i na nie reagujemy. Jak widzisz światło, to mrużysz oczy. Jak jest zimno, to zakładasz kurtkę. To właśnie reagowanie na bodźce.
Wzrost i rozwój: Organizmy żywe rosną i rozwijają się. Z małej fasolki wyrasta roślina fasoli. Z dziecka wyrasta dorosły człowiek.
Rozmnażanie: Żeby życie mogło trwać, organizmy muszą się rozmnażać. Rozmnażanie to proces, w którym powstają nowe osobniki. Mogą one powstawać płciowo lub bezpłciowo.
Homeostaza: To zdolność organizmu do utrzymywania stałych warunków wewnętrznych, niezależnie od zmian w otoczeniu. Na przykład, utrzymywanie stałej temperatury ciała. Jak jest zimno na dworze, to organizm robi wszystko, żebyś ty miał te 36,6 stopni Celsjusza.
Na sprawdzianie z działu 1 mogą pojawić się pytania o różnice między organizmami autotroficznymi (samożywnymi, jak rośliny) i heterotroficznymi (cudzożywnymi, jak my). Pamiętajcie, że autotrofy same wytwarzają pokarm, a heterotrofy muszą go pobierać z zewnątrz.
Życzę powodzenia na sprawdzianie! Pamiętajcie, że nauka o życiu jest fascynująca. Powodzenia!
