
PN-EN 22768-1 to norma, która definiuje tolerancje ogólne dla wymiarów liniowych i geometrycznych elementów obrabianych skrawaniem i tworzyw sztucznych. Mówiąc prościej, określa ona akceptowalne odchyłki od idealnych wymiarów i kształtów, gdy nie są one szczegółowo określone na rysunku technicznym.
Norma ta jest podzielona na dwie części, ale my skupimy się na PN-EN 22768-1, która dotyczy tolerancji ogólnych. Oznacza to, że jeśli rysunek techniczny nie precyzuje dokładnej tolerancji dla konkretnego wymiaru lub cechy geometrycznej, to stosuje się tolerancje zdefiniowane w tej normie. Jest to ważne, aby uniknąć nieporozumień i zapewnić, że części są produkowane w sposób kontrolowany.
Norma definiuje różne klasy tolerancji. Dla wymiarów liniowych mamy klasy: f (dokładna), m (średnia), c (zgrubna) i v (bardzo zgrubna). Wybór klasy zależy od wymaganej dokładności. Na przykład, dla części precyzyjnych wybierzemy klasę f, a dla mniej krytycznych – c lub v.
Must Read
Dla cech geometrycznych (takich jak prostoliniowość, płaskość, równoległość, prostopadłość, okrągłość, współosiowość i symetria) również mamy klasy tolerancji: H, K i L. Klasa H jest najdokładniejsza, a L najmniej dokładna. Jeżeli na rysunku nie podano tolerancji dla prostopadłości dwóch ścianek, a norma ogólna wskazuje klasę H, oznacza to, że odchyłka od prostopadłości musi być minimalna, zgodnie z wartościami podanymi w tabelach normy.
Kluczowe zasady stosowania PN-EN 22768-1:

- Zastosowanie, gdy brak szczegółowych tolerancji: Norma działa tylko, gdy rysunek techniczny nie podaje konkretnych tolerancji dla danego wymiaru lub cechy.
- Wybór klasy tolerancji: Należy wybrać odpowiednią klasę tolerancji w zależności od wymagań projektu.
- Odczytywanie wartości tolerancji: Wartości tolerancji są podawane w tabelach w normie, w zależności od rozmiaru elementu.
- Informacja na rysunku: Informację o zastosowaniu normy PN-EN 22768-1 i wybranej klasie tolerancji umieszcza się w polu tolerancji ogólnych na rysunku technicznym. Na przykład: "PN-EN 22768-1-m" dla wymiarów liniowych klasy m.
Przykłady praktyczne:
- Projektowanie maszyn: Projektant silnika elektrycznego może zastosować PN-EN 22768-1, aby określić tolerancje dla obudowy, jeśli dokładne tolerancje nie są kluczowe dla funkcjonalności, co pozwala na obniżenie kosztów produkcji.
- Produkcja części samochodowych: Podczas wytwarzania elementów karoserii, norma może być użyta do określenia dopuszczalnych odchyłek płaskości blach, jeśli rysunki nie precyzują dokładnych wartości.
- Kontrola jakości: Inspektor jakości może użyć normy do oceny, czy wyprodukowane elementy mieszczą się w dopuszczalnych granicach tolerancji ogólnych, gdy brak dokładnych specyfikacji.
Podsumowując, PN-EN 22768-1 to ważne narzędzie dla inżynierów, projektantów i producentów, które pomaga zapewnić jakość i spójność wyrobów, gdy brak szczegółowych specyfikacji tolerancji. Zrozumienie i stosowanie tej normy pozwala uniknąć błędów i obniżyć koszty produkcji.