
Hej! Gotowi na sprawdzian z Procesów Zewnętrznych Kształtujących Powierzchnię Ziemi? Super! Z Planeta Nowa 1 pójdzie nam gładko. Skupmy się na najważniejszych zagadnieniach. Razem damy radę!
Zacznijmy od podstaw. Procesy egzogeniczne, czyli zewnętrzne. To one modelują powierzchnię Ziemi z zewnątrz. Pamiętajcie o wietrzeniu, erozji, transportie i akumulacji. To cztery główne kroki!
Wietrzenie rozkłada skały. Mamy trzy rodzaje: fizyczne, chemiczne i biologiczne. Wietrzenie fizyczne, to kruszenie skał bez zmiany składu chemicznego. Dzieje się tak np. pod wpływem mrozu. Wietrzenie chemiczne, to rozkład skał ze zmianą składu chemicznego. Wietrzenie biologiczne to działanie roślin i zwierząt.
Must Read
Erozja, czyli niszczenie powierzchni Ziemi przez czynniki zewnętrzne. Woda, wiatr, lód i działalność człowieka mogą powodować erozję. Erozja wodna jest bardzo powszechna. Tworzy doliny rzeczne. Erozja wietrzna działa na pustyniach. Transportuje piasek.
Transport to przemieszczanie materiału skalnego. Rzeki niosą piasek i żwir. Wiatr przenosi pył. Lodowce transportują ogromne bloki skalne. Pamiętajcie o tym!

Akumulacja, czyli osadzanie materiału. Rzeki osadzają muł w delcie. Wiatr tworzy wydmy. Lodowce pozostawiają moreny. To końcowy etap procesów zewnętrznych.
Przyjrzyjmy się działalności wody. Rzeki kształtują doliny V-kształtne. Tworzą meandry. Powstają terasy rzeczne. Pamiętajcie o tych formach!

Wiatr tworzy wydmy. Mamy wydmy paraboliczne, poprzeczne i podłużne. Wiatr tworzy też grzyby skalne. Działanie wiatru nazywamy deflacją. Wywiewa drobny materiał.
Lodowce tworzą doliny U-kształtne. Powstają cyrki lodowcowe. Lodowce tworzą moreny. Charakterystyczne formy polodowcowe to drumliny i ozy.

Nie zapominajmy o ruchu masowym. To osuwiska, obrywy i spełzywanie. Zachodzą na stokach. Są niebezpieczne.
Bardzo ważne są gleby. Powstają w procesie pedogenezy. Składają się z części mineralnej i organicznej. Próchnica to bardzo ważny składnik gleby. Daje jej żyzność.

Pamiętajcie o wpływie działalności człowieka. Wycinanie lasów przyspiesza erozję. Regulacja rzek zmienia bieg koryta. Budowa miast zmienia krajobraz.
Podsumowując: wietrzenie, erozja, transport i akumulacja. Woda, wiatr i lód – główne siły modelujące. Ruchy masowe i gleby – ważne dodatki. Działalność człowieka – pamiętajcie o niej! Teraz na pewno dasz radę!
Powodzenia na sprawdzianie! Wierzę w Ciebie!