Kochani Czwartoklasiści, wiem, że czasem nauka potrafi być wyzwaniem. Szczególnie kiedy pojawiają się nowe pojęcia i trzeba je zrozumieć, żeby poradzić sobie z zadaniami, na przykład na sprawdzianie. Dziś skupimy się na kilku ważnych elementach, które pojawiają się w opowiadaniach i lekturach: Narrator, Bohater, Czas Wydarzeń. To klucze do zrozumienia każdej historii, więc jeśli je opanujecie, czeka Was sukces!
Kim jest Narrator? Opowiadacz Waszej Przygody
Wyobraźcie sobie, że siedzicie wygodnie, a ktoś opowiada Wam fascynującą historię. Ta osoba, która snuje opowieść, to właśnie Narrator. On wie wszystko o tym, co się dzieje, zna myśli i uczucia postaci. Czasem jest jak przyjaciel, który dzieli się z Wami sekretami, a czasem jak cichy obserwator, który po prostu relacjonuje wydarzenia. W tekstach, które czytacie, narrator jest Waszym przewodnikiem po świecie opowieści.
Narrator pierwszoosobowy vs. trzecioosobowy
To ważny podział! Czasami narrator mówi nam: "Ja poszedłem do lasu, ja widziałem tam coś niezwykłego". Używa zaimków "ja", "my", "mnie", "nas". To znaczy, że sam jest częścią opowieści, jest jednym z bohaterów. Nazywamy go wtedy narratorem pierwszoosobowym. To tak, jakbyście opowiadali o swojej własnej przygodzie.
Must Read
Innym razem narrator opowiada o kimś innym: "Ania poszła do lasu, ona widziała tam coś niezwykłego". Używa wtedy imion postaci i zaimków "on", "ona", "oni", "one". Ten narrator jest jakby na zewnątrz historii, obserwuje ją z boku i opisuje to, co się dzieje z innymi. Nazywamy go narratorem trzecioosobowym. On wie o wszystkich wszystko, ale sam nie bierze udziału w wydarzeniach.
Praktyczna wskazówka: Kiedy czytacie, zwróćcie uwagę na zaimki! Jeśli pojawia się "ja", to wiemy, że mamy do czynienia z narratorem pierwszoosobowym. Jeśli "on", "ona", "oni", to jest to narrator trzecioosobowy. To prosty sposób, żeby od razu rozpoznać, kto opowiada historię!
Kim jest Bohater? Serce Każdej Opowieści
Każda historia potrzebuje kogoś, kto będzie działał, przeżywał przygody, podejmował decyzje. Taka postać to właśnie bohater. To nie musi być ktoś, kto ratuje świat! W opowiadaniu może to być zwykły chłopiec albo dziewczynka, zwierzę, a nawet przedmiot, któremu nadano życie.
Główny bohater i postacie drugoplanowe
Większość opowieści ma jednego, najważniejszego bohatera, wokół którego kręci się cała fabuła. To ten, o którym dowiadujemy się najwięcej, jego losy są dla nas najważniejsze. Nazywamy go bohaterem głównym.
Ale obok niego pojawiają się też inne postacie. Mogą pomagać głównemu bohaterowi, przeszkadzać mu, albo po prostu być częścią jego świata. To są postacie drugoplanowe. Warto też zwracać uwagę na to, kim są, bo często dodają historii smaku i pokazują różne punkty widzenia.
Praktyczna wskazówka: Zastanówcie się, kto jest najważniejszy w czytanej przez Was historii? Czyja przygoda najbardziej Was wciąga? Kto podejmuje najwięcej decyzji? To zazwyczaj bohater główny. A kto mu pomaga lub przeszkadza? To będą postacie drugoplanowe.
Czas Wydarzeń: Kiedy Dzieje Się Opowieść?
Każda historia dzieje się w jakimś momencie. Czy to było wczoraj, dawno temu, czy może w magicznej krainie, która nigdy nie istniała? Zrozumienie, kiedy rozgrywają się wydarzenia, pomaga nam lepiej wczuć się w klimat opowieści.
Przeszłość, teraźniejszość, przyszłość
Najczęściej wydarzenia w opowiadaniach dzieją się w przeszłości. Często używane są wtedy czasowniki w czasie przeszłym, np. "poszedł", "widziała", "stało się". Opowieść opowiada nam o czymś, co już się wydarzyło.
Czasami historie dzieją się w teraźniejszości. Wtedy używamy czasowników w czasie teraźniejszym, np. "idzie", "widzi", "dzieje się". To tak, jakbyśmy obserwowali wydarzenia na żywo.
Rzadziej, ale zdarza się też, że opowieści dotyczą przyszłości, np. opisy futurystycznych światów. Wtedy pojawiają się czasowniki w czasie przyszłym, np. "pójdzie", "zobaczy", "nastąpi".
Określenie czasu wprost i pośrednio
Czasami tekst wprost informuje nas, kiedy dzieje się akcja. Na przykład: "Pewnego słonecznego ranka...", "Dawno, dawno temu...", "W roku 2050...". To są konkretne wskazówki.
Ale równie ważne są wskazówki pośrednie. Na przykład, jeśli bohater mówi o swoich dziadkach albo wspomina wojnę, to wiemy, że akcja dzieje się w przeszłości. Jeśli bohater buduje coś nowego, co ma być gotowe "jutro", to wiemy, że częściowo mamy do czynienia z przyszłością.
Praktyczna wskazówka: Szukajcie słów i zwrotów, które mówią o czasie: "wczoraj", "dziś", "jutro", "dawno", "kiedyś", "potem", "następnie", nazwy dni tygodnia, miesięcy, pór roku, a także numery lat. To wszystko pomoże Wam określić czas wydarzeń.
Sprawdzian Czwarta Klasa – Jak Się Przygotować?
Teraz, gdy już znamy te trzy ważne pojęcia, przygotowanie do sprawdzianu będzie dużo łatwiejsze! Pamiętajcie:
1. Czytajcie uważnie! Nie chodzi tylko o przeczytanie tekstu, ale o to, żeby zrozumieć, kto opowiada (narrator), kto jest najważniejszy (bohater) i kiedy wszystko się dzieje (czas wydarzeń).
2. Notujcie! Kiedy czytacie, możecie zaznaczać sobie flamastrem lub ołówkiem fragmenty, które pomogą Wam odpowiedzieć na pytania dotyczące tych elementów.
3. Ćwiczcie! Im więcej tekstów będziecie analizować pod tym kątem, tym lepiej Wam pójdzie. Możecie ćwiczyć na krótkich opowiadaniach, bajkach, a nawet na fragmentach książek, które już znacie.
4. Rozmawiajcie! Jeśli macie jakieś wątpliwości, zapytajcie rodziców, rodzeństwo, nauczyciela. Wspólna praca i dyskusja zawsze pomagają.
Pamiętajcie, że opanowanie tych elementów to klucz do lepszego rozumienia każdej książki, każdego opowiadania. Jesteście wspaniali i potraficie wszystko, czego się nauczyliście! Powodzenia na sprawdzianie!
