Dzisiaj porozmawiamy o zdaniach złożonych. To zdania, które składają się z dwóch lub więcej prostszych zdań. Te prostsze zdania nazywamy zdaniami składowymi.
Zdania złożone dzielimy na dwa główne rodzaje: zdania złożone współrzędnie i zdania złożone podrzędnie. Różnią się one tym, w jaki sposób poszczególne zdania składowe są ze sobą połączone i jak względem siebie występują.
Zdania złożone współrzędnie
W zdaniu złożonym współrzędnie wszystkie zdania składowe są sobie równe. Żadne z nich nie jest ważniejsze od drugiego. Możemy je postawić obok siebie, a każde z nich będzie miało sens osobno. Zwykle łączymy je za pomocą spójników współrzędnych (np. i, a, ale, lub, albo, czy, ani, lecz, jednak) lub po prostu przez przecinek.
Must Read
Przykład:
Padał deszcz, a słońce świeciło.
Tutaj mamy dwa zdania: "Padał deszcz" i "Słońce świeciło". Są one połączone spójnikiem "a". Oba zdania są niezależne.
Inne przykłady:
- Chciałem iść do kina, ale kino było zamknięte.
- Zjesz jabłko lub gruszkę?
- On nic nie mówił, jednak myślał intensywnie.
W zdaniach współrzędnych jedno zdanie nie zależy od drugiego. Są one po prostu obok siebie.
Zdania złożone podrzędnie
W zdaniu złożonym podrzędnie jedno zdanie jest nadrzędne (ważniejsze), a drugie jest podrzędne (mniej ważne). Zdanie podrzędne wyjaśnia, uzupełnia lub doprecyzowuje zdanie nadrzędne. Zdanie podrzędne nie ma sensu samo w sobie. Zawsze odpowiada na jakieś pytanie zadane ze zdania nadrzędnego.
Zdania podrzędne łączymy ze zdaniami nadrzędnymi za pomocą spójników podrzędnych (np. że, który, jaka, gdzie, kiedy, ponieważ, jeśli, chociaż) lub zaimków względnych.
Przykład:
Powiedziałem (co?), że przyjdę później.
Zdanie nadrzędne to "Powiedziałem". Zdanie podrzędne to "że przyjdę później". Zdanie podrzędne odpowiada na pytanie "co powiedziałem?". Bez zdania nadrzędnego samo "że przyjdę później" nie jest pełną myślą.
Inne przykłady:
- To jest dom, który kupiliśmy w zeszłym roku. (Który kupiliśmy w zeszłym roku? - to jest dom)
- Nie wiem, dokąd idziesz. (Dokąd idziesz? - nie wiem)
- Będę szczęśliwy, jeśli dostanę dobrą ocenę. (Jeśli dostanę dobrą ocenę? - będę szczęśliwy)
Pamiętaj: w zdaniach podrzędnych zawsze jedno zdanie "pasuje" do drugiego jak klucz do zamka.
Podsumowanie
Zdania złożone współrzędnie: zdania są równe, niezależne. Łączymy je spójnikami współrzędnymi lub przecinkiem.
Zdania złożone podrzędnie: jedno zdanie jest ważne, drugie mniej ważne. Zdanie podrzędne wyjaśnia zdanie nadrzędne. Łączymy je spójnikami podrzędnymi lub zaimkami.
Ćwicz rozpoznawanie tych zdań, a szybko staniesz się ekspertem!
