Mapa I Skala Gimnazjum Sprawdzian

Mapa to obraz powierzchni Ziemi lub jej części, przedstawiony na płaszczyźnie w pomniejszeniu. Z kolei skala mapy to stosunek odległości na mapie do odpowiadającej jej odległości w terenie. Innymi słowy, skala informuje nas, ile razy odległość na mapie jest mniejsza niż odległość w rzeczywistości. To kluczowe pojęcia, które zrozumiesz na sprawdzianie z geografii w gimnazjum.

Skale map dzielimy na trzy główne rodzaje:

• Skala liczbowa: Zapisana jako ułamek, np. 1:100 000. Oznacza to, że 1 cm na mapie odpowiada 100 000 cm (czyli 1 km) w terenie. Mianownik ułamka informuje nas o stopniu pomniejszenia.
• Skala mianowana: Wyrażona słownie, np. 1 cm – 1 km. Jest to po prostu przetłumaczenie skali liczbowej na bardziej zrozumiały język.
• Skala liniowa (podziałka liniowa): Graficzne przedstawienie skali, zazwyczaj w postaci odcinka podzielonego na równe części. Ułatwia mierzenie odległości na mapie za pomocą cyrkla lub linijki i bezpośrednie odczytywanie odpowiadających im odległości w terenie.

Jak zamieniać skale? To częste zadanie na sprawdzianie.

Z liczbowej na mianowaną:

Przykład: Skala 1:500 000. Chcemy dowiedzieć się, ile centymetrów odpowiada kilometrowi.

1. 1 cm na mapie = 500 000 cm w terenie.
2. Zamieniamy cm na metry: 500 000 cm = 5 000 m.
3. Zamieniamy metry na kilometry: 5 000 m = 5 km.
4. Zatem skala mianowana to: 1 cm – 5 km.

Z mianowanej na liczbową:

Przykład: Skala 1 cm – 2 km. Chcemy zapisać ją w formie liczbowej.

1. 1 cm na mapie = 2 km w terenie.
2. Zamieniamy km na metry: 2 km = 2 000 m.
3. Zamieniamy metry na centymetry: 2 000 m = 200 000 cm.
4. Zatem skala liczbowa to: 1:200 000.

Obliczanie odległości w terenie:

Załóżmy, że na mapie w skali 1:25 000 odległość między dwoma punktami wynosi 4 cm. Jaka jest rzeczywista odległość?

1. 1 cm na mapie = 25 000 cm w terenie.
2. 4 cm na mapie = 4 * 25 000 cm = 100 000 cm w terenie.
3. Zamieniamy cm na metry: 100 000 cm = 1 000 m.
4. Zamieniamy metry na kilometry: 1 000 m = 1 km.
5. Rzeczywista odległość wynosi 1 km.

Zapamiętaj! Im mniejszy mianownik skali liczbowej, tym większa skala mapy (i tym więcej szczegółów mapa pokazuje). Np. skala 1:10 000 jest większa niż skala 1:100 000. Mapa w skali 1:10 000 przedstawia mniejszy obszar, ale z większą dokładnością.

Ćwicz zamianę skal i obliczanie odległości, a sprawdzian nie będzie straszny!