Jak Się Porozumiewamy Sprawdzian Klasa 4

Wieczór był chłodny, a światła latarni migotały na mokrym asfalcie. Ania, czwartoklasistka o bystrych oczach i wiecznie rozpuszczonych włosach, siedziała przy oknie, przeglądając notatki do jutrzejszego sprawdzianu. Nazywał się on "Jak Się Porozumiewamy", a jego nazwa brzmiała dla niej trochę jak zagadka. Zawsze wydawało się jej, że komunikacja to coś naturalnego, coś, co robimy bez zastanowienia, jak oddychanie. Ale teraz, gdy miała to udowodnić na piśmie, zaczynała dostrzegać, jak wiele to w sobie kryje.

Przed kilkoma dniami, podczas zajęć z języka polskiego, pani Karolina opowiedziała im o sytuacji, która miała miejsce w przedszkolu jej siostrzeńca. Mały Jaś bardzo chciał dostać drugą kromkę chleba z dżemem, ale gdy tylko spróbował powiedzieć "poproszę", z jego ust wydobył się tylko cichy pomruk. Jego pani, zajęta pomocą innemu dziecku, nie usłyszała go. Jaś zaczął kręcić się niespokojnie, a jego buzia coraz bardziej się marszczyła. W końcu, zrozpaczony, wziął całą rękę i zaczął wskazywać na swój pusty talerz i słoik z dżemem. Dopiero wtedy pani zrozumiała, o co mu chodzi.

Pani Karolina zapytała wtedy klasę: "Jak myślicie, co się wydarzyło? Czy Jaś chciał się porozumieć? A jeśli tak, to jak mu się udało?". Ania pamiętała, że wtedy na sali zapanował gwar. Jedni mówili, że Jaś się nie porozumiał, bo nie użył słów. Inni, że jednak tak, bo mimo wszystko pani go zrozumiała. Teraz, siedząc sama w pokoju, Ania powracała do tej historii. Rozumiała, że sprawdzian "Jak Się Porozumiewamy" to nie tylko nauka o słowach. To także o gestach, mimice, a nawet o tym, czego nie mówimy, ale co widać w naszych oczach.

Klasa czwarta poznała różne formy komunikacji. Najczęściej używamy języka mówionego – słów, które układamy w zdania. Ale co, gdy słów nam brakuje? Albo gdy ktoś ich nie rozumie? Wtedy przychodzą z pomocą inne narzędzia. Ania przypomniała sobie, jak podczas wycieczki do zoo, próbowała pokazać mamie, że widzi małpkę. Chociaż nie powiedziała nic, machała rękami i wskazywała palcem. Mama od razu wiedziała, o co chodzi.

Prócz języka mówionego, istnieje też język pisany. Ania uwielbiała pisać listy do swojej babci, która mieszkała daleko. Choć nie mogła z nią rozmawiać każdego dnia, mogła jej napisać, co się u niej dzieje, co ją cieszy, a co martwi. Słowa na papierze pozwalały im trzymać się blisko, nawet na odległość. Na sprawdzianie na pewno pojawi się pytanie o to, jak ważne są spójność i jasność przekazu, niezależnie od tego, czy mówimy, czy piszemy.

Pani Karolina pokazała im też obrazek, na którym starszy pan siedział na ławce i uśmiechał się do przechodzącego obok dziecka. Nie wypowiedział ani słowa, ale jego uśmiech mówił "witaj", "miło mi cię widzieć". To była komunikacja niewerbalna. Ania zastanawiała się, czy uśmiech Jasia z przedszkola też był formą komunikacji niewerbalnej. Tak, z pewnością! Zrozumiała, że nie tylko nasze usta mówią. Nasze oczy, nasza postawa, nasze ręce – wszystko to może przekazywać informacje.

"Najważniejsze to być uważnym na drugiego człowieka," powiedziała kiedyś pani Karolina. "Słuchać nie tylko uszami, ale i sercem. Patrzeć nie tylko oczami, ale i duszą."

Te słowa utkwiły Ani w pamięci. Sprawdzian "Jak Się Porozumiewamy" to dla niej teraz nie tylko test wiedzy, ale też lekcja uważności. Gdy czytała o znaczeniu odpowiedniej intonacji, przypomniała sobie, jak różnie można wypowiedzieć to samo zdanie. "Naprawdę mi pomogłeś" – jeśli powiedziano to z drwiną, znaczyło zupełnie coś innego niż gdy wypowiedziano je z wdzięcznością. To samo zdanie, a zupełnie inne przesłanie.

Ania zaczęła myśleć o swoich kolegach i koleżankach z klasy. Jak często zdarza się, że ktoś coś mówi, a inni odbierają to inaczej? Jak wiele nieporozumień bierze się z tego, że nie potrafimy dobrze wyrazić swoich myśli, albo nie umiemy słuchać ze zrozumieniem? Czy to właśnie jest temat sprawdzianu? Tak, to właśnie jest temat sprawdzianu.

Pamiętała też o języku ciała. Kiedyś podczas kłótni z koleżanką, Kasią, Ana skrzyżowała ręce na piersi i odwróciła głowę. Kasia powiedziała wtedy: "Widzę, że wcale nie chcesz ze mną rozmawiać". Ania nawet nie zauważyła, że tak się zachowuje. Ale jej ciało zdradziło jej uczucia. Nauczyła się wtedy, że nasze ciało też "mówi", często głośniej niż nasze słowa.

Teraz, przygotowując się do sprawdzianu, Ania postanowiła ćwiczyć. Zamknęła oczy i spróbowała opisać swoje dzisiejsze uczucia do pustego pokoju. Potem otworzyła oczy i napisała to samo zdanie na kartce. Porównała je. Czy to, co napisała, oddawało to, co czuła? Czasami tak, a czasami nie. To pokazuje, jak trudne może być precyzyjne przekazanie myśli.

Na sprawdzianie na pewno będzie też mowa o emocjach w komunikacji. Jak powiedzieć komuś, że jesteśmy źli, smutni, albo radośni, w taki sposób, by druga osoba zrozumiała i nie poczuła się urażona? Pani Karolina uczyła ich o "komunikatach ja". Zamiast mówić "Ty mnie zawsze przeszkadzasz!", lepiej powiedzieć "Ja czuję się sfrustrowana, kiedy jestem w trakcie odrabiania lekcji, a słyszę głośne dźwięki". To pozwala wyrazić swoje uczucia bez obwiniania drugiej osoby.

Ania spojrzała na swoje notatki. Było tam mnóstwo rzeczy: języki (mówiony i pisany), komunikacja niewerbalna (gesty, mimika, język ciała), intonacja, jasność przekazu, zrozumienie, emocje. To wszystko tworzyło obraz złożonego, ale jakże ważnego procesu porozumiewania się.

Zastanawiała się, jak ważny jest szacunek w rozmowie. Gdy rozmawiamy z kimś, kto ma inne zdanie, ważne jest, żeby go wysłuchać i próbować zrozumieć, nawet jeśli się z nim nie zgadzamy. Nie możemy przerywać, wyśmiewać czy obrażać. To też jest część tego, jak się porozumiewamy – jak tworzymy dobre relacje z innymi.

Nagle Ania poczuła, że przygotowania do tego sprawdzianu były czymś więcej niż tylko nauką do oceny. To była podróż w głąb siebie i w relacje z innymi. Zrozumiała, że umiejętność porozumiewania się jest jak budowanie mostów między ludźmi. Im lepiej potrafimy je budować, tym silniejsze i piękniejsze będą nasze relacje.

Zamknęła zeszyt. Czuła się gotowa. Nie tylko na sprawdzian, ale na codzienne życie, gdzie każde słowo, gest czy spojrzenie ma znaczenie. Wiedziała, że nauka o komunikacji nigdy się nie kończy, a każdy dzień to nowa okazja, by stać się lepszym rozmówcą i lepszym słuchaczem. To była właśnie ta cenna lekcja, którą wyciągnęła z tego, pozornie prostego tematu.