Witajcie, drodzy uczniowie klasy 7! Przygotowujemy się do sprawdzianu z imiesłowów. Spróbujmy usystematyzować wiedzę.
Co to właściwie są imiesłowy? To formy czasownika, które łączą cechy czasownika i przymiotnika lub przysłówka. Brzmi skomplikowanie? Spokojnie, zaraz wszystko stanie się jasne.
Mamy dwa główne rodzaje imiesłowów: przymiotnikowe i przysłówkowe. Skupmy się najpierw na imiesłowach przymiotnikowych. Dzielą się one na czynne i bierne. Imiesłowy przymiotnikowe czynne tworzymy od czasowników niedokonanych. Wskazują one na czynność wykonywaną przez podmiot.
Must Read
Jak je tworzymy? Dodajemy końcówki: -ący, -ąca, -ące. Na przykład: "biegać" staje się "biegający", "czytać" staje się "czytający". Spójrzmy na przykład: "Dziecko śpiące w łóżeczku wygląda słodko". "Śpiące" to imiesłów przymiotnikowy czynny. Określa, jakie jest dziecko - wykonujące czynność spania.
Teraz imiesłowy przymiotnikowe bierne. Tworzymy je od czasowników dokonanych i niedokonanych. Wskazują one na czynność, której podmiot jest poddawany. Mają końcówki: -ny, -na, -ne lub -ty, -ta, -te.
Przykład? "Upieczony" od "upiec", "zrobiony" od "zrobić". Spójrzmy na zdanie: "Ciasto upieczone przez babcię smakowało wyśmienicie". "Upieczone" to imiesłów przymiotnikowy bierny. Określa, jakie jest ciasto - poddane czynności pieczenia.
Przejdźmy do imiesłowów przysłówkowych. Mamy ich dwa rodzaje: współczesne i uprzednie. Imiesłów przysłówkowy współczesny tworzymy od czasowników niedokonanych. Końcówki to: -ąc.
Na przykład: "biegnąc", "czytając", "myśląc". Używamy ich, gdy dwie czynności dzieją się w tym samym czasie. "Słuchając muzyki, odrabiałem lekcje". Imiesłów przysłówkowy współczesny "słuchając" opisuje czynność wykonywaną równocześnie z odrabianiem lekcji.
Imiesłów przysłówkowy uprzedni tworzymy od czasowników dokonanych. Końcówki to: -wszy, -łszy. Służy do opisania czynności, która wydarzyła się wcześniej niż inna czynność. Na przykład: "Zjadłszy obiad, poszedłem na spacer". "Zjadłszy" (od "zjeść") to imiesłów przysłówkowy uprzedni. Najpierw zjadłem obiad, a potem poszedłem na spacer.
Pamiętajcie o zasadach ortograficznych! Imiesłowy przymiotnikowe odmieniają się jak przymiotniki, dlatego ich pisownia zależy od rodzaju i liczby. Imiesłowy przysłówkowe są nieodmienne.
Na sprawdzianie mogą pojawić się zadania polegające na rozpoznawaniu rodzajów imiesłowów w zdaniach. Ćwiczcie! Im więcej przykładów zobaczycie, tym łatwiej będzie wam je rozpoznać. Powodzenia na sprawdzianie!
