Zaczynamy od najważniejszego: czym właściwie są imiesłowy? Mówiąc najprościej, imiesłowy to formy czasownika, które łączą w sobie cechy czasownika i przymiotnika lub przysłówka. Używamy ich, żeby opisywać czynności lub stany i dodawać więcej informacji do zdania w sposób bardziej zwięzły niż używanie pełnych zdań podrzędnych. W klasie 7 na sprawdzianie z pewnością spotkasz się z różnymi typami imiesłowów, więc warto dobrze je poznać!
Istnieją dwa główne rodzaje imiesłowów, z którymi musisz się zaznajomić: imiesłowy przymiotnikowe i imiesłowy przysłówkowe.
Imiesłowy przymiotnikowe dzielą się na:
Must Read
- Imiesłowy przymiotnikowe czynne: tworzymy je od czasowników niedokonanych, dodając końcówki: -ący, -ąca, -ące. Opisują one osoby lub rzeczy, które wykonują daną czynność. Na przykład: śpiewający ptak (ptak, który śpiewa), biegnący chłopiec (chłopiec, który biegnie).
- Imiesłowy przymiotnikowe bierne: tworzymy je od czasowników przechodnich (czyli takich, które wymagają dopełnienia, np. "czytać książkę"), dodając końcówki: -ny, -na, -ne lub -ty, -ta, -te. Opisują one osoby lub rzeczy, na które czynność jest wykonywana. Na przykład: czytana książka (książka, która jest czytana), umyta podłoga (podłoga, która została umyta). Pamiętaj, że nie wszystkie czasowniki mają imiesłów przymiotnikowy bierny.
Imiesłowy przysłówkowe dzielą się na:
- Imiesłowy przysłówkowe współczesne: tworzymy je od czasowników niedokonanych, dodając końcówkę -ąc. Opisują one czynność, która odbywa się w tym samym czasie, co czynność wyrażona przez orzeczenie. Na przykład: Idąc ulicą, spotkałem kolegę. (Czyli szedłem ulicą i jednocześnie spotkałem kolegę.)
- Imiesłowy przysłówkowe uprzednie: tworzymy je od czasowników dokonanych, dodając końcówki -wszy lub -łszy. Opisują one czynność, która wydarzyła się wcześniej niż czynność wyrażona przez orzeczenie. Na przykład: Zjadłszy obiad, poszedłem spać. (Czyli najpierw zjadłem obiad, a potem poszedłem spać.)
Jak możesz to wykorzystać? Rozpoznawanie i poprawne używanie imiesłowów pomoże Ci w pisaniu bardziej złożonych i ciekawych zdań. Na przykład, zamiast pisać: "Chłopiec biegł. Chłopiec był zmęczony.", możesz napisać: "Biegnący chłopiec był zmęczony." Albo zamiast: "Zrobiłem zadanie. Potem poszedłem na spacer.", możesz napisać: "Zrobiwszy zadanie, poszedłem na spacer." To sprawi, że Twoje teksty będą bardziej eleganckie i precyzyjne.
Przed sprawdzianem poćwicz rozpoznawanie imiesłowów w różnych zdaniach i spróbuj samemu je tworzyć. Sprawdź, czy dany imiesłów odnosi się do osoby wykonującej czynność (czynny), czy do osoby lub rzeczy, na której czynność jest wykonywana (bierny), albo czy opisuje czynność równoczesną (współczesny) lub uprzednią (uprzedni) w stosunku do innej czynności. Powodzenia na sprawdzianie!
