Witajcie, drodzy czwartoklasiści! Dzisiaj zajmiemy się bardzo ważnym tematem w matematyce: działaniami pisemnymi. To narzędzia, które pomagają nam rozwiązywać trudniejsze zadania, zwłaszcza te z dużymi liczbami.
Zaczniemy od dodawania pisemnego. Kiedy dodajemy liczby, ustawiamy je jedna pod drugą tak, aby cyfry stały w tych samych rzędach: jedności pod jednościami, dziesiątki pod dziesiątkami i tak dalej. Następnie dodajemy cyfry w każdej kolumnie, zaczynając od prawej strony, czyli od rzędu jedności. Jeśli suma w danej kolumnie jest większa niż 9, zapisujemy ostatnią cyfrę, a pierwszą (czyli tę "dziesiątkę") przenosimy do następnej kolumny po lewej stronie. Nazywamy to przeniesieniem.
Przykładem dodawania pisemnego może być obliczenie 125 + 347. Zapisujemy:
125 + 347 -----Dodajemy jedności: 5 + 7 = 12. Zapisujemy 2, a 1 przenosimy do rzędu dziesiątek. Dodajemy dziesiątki: 2 + 4 = 6, plus przeniesione 1 daje 7. Zapisujemy 7. Dodajemy setki: 1 + 3 = 4. Zapisujemy 4. Wynik to 472.
Must Read
Teraz przejdźmy do odejmowania pisemnego. Tutaj również ustawiamy liczby jedna pod drugą, dbając o właściwe wyrównanie rzędów. Zaczynamy od prawej strony. Jeśli cyfra w górnej liczbie jest mniejsza niż cyfra w dolnej liczbie w tej samej kolumnie, musimy pożyczyć. Pożyczamy jedną jednostkę z następnej kolumny po lewej stronie (z większego rzędu). Zapisujemy to, aby pamiętać. Na przykład, pożyczając dziesiątkę z rzędu dziesiątek, zmniejszamy liczbę w tym rzędzie o jeden, a do rzędu jedności dodajemy 10.
Rozważmy odejmowanie 542 - 235. Zapisujemy:
542 - 235 -----Odejmujemy jedności: 2 - 5. Nie możemy tak po prostu odjąć. Pożyczamy 10 z rzędu dziesiątek. Liczba w rzędzie dziesiątek staje się 3 (bo pożyczyliśmy 1), a w rzędzie jedności mamy teraz 12. Czyli 12 - 5 = 7. Zapisujemy 7. Odejmujemy dziesiątki: 3 - 3 = 0. Zapisujemy 0. Odejmujemy setki: 5 - 2 = 3. Zapisujemy 3. Wynik to 307.
Działania pisemne są bardzo przydatne w życiu codziennym. Na przykład, gdy chcemy sprawdzić, ile pieniędzy nam zostało po zakupach, używamy odejmowania pisemnego. Kiedy planujemy imprezę i chcemy wiedzieć, ile cukierków potrzebujemy dla wszystkich gości, przyda nam się dodawanie pisemne. Ćwicząc te sposoby, stajemy się sprawniejsi w obliczeniach i pewniejsi siebie w świecie liczb.
