W języku polskim występują dwa rodzaje części mowy: odmienne i nieodmienne. To bardzo ważny podział, który pomoże nam lepiej zrozumieć budowę zdań.
Części mowy odmienne to takie słowa, które możemy zmieniać. Możemy im dodawać różne końcówki. Zmieniają się one przez przypadki, liczby, rodzaje, czasy i tryby. Dzielą się na kilka grup.
Pierwszą grupą są rzeczowniki. Rzeczowniki to nazwy osób, zwierząt, rzeczy, miejsc, zjawisk. Na przykład: kot, dom, radość, Warszawa. Rzeczowniki odmieniamy przez przypadki (kto? co? kogo? czego? itd.), liczby (jeden kot, wiele kotów) i rodzaje (kot – męski, kotka – żeński, kocię – nijaki).
Must Read
Drugą grupą są czasowniki. Czasowniki nazywają czynności lub stany. Na przykład: biegać, czytać, spać, być. Czasowniki odmieniamy przez osoby (ja biegam, ty biegasz), liczby (on biegnie, oni biegają), czasy (teraźniejszy, przeszły, przyszły) i tryby (oznajmujący, rozkazujący, przypuszczający).
Trzecią grupą są przymiotniki. Przymiotniki opisują rzeczowniki. Mówią, jakie są te rzeczowniki. Na przykład: ładny, duży, czerwony, mądry. Przymiotniki zgadzają się z rzeczownikiem pod względem przypadku, liczby i rodzaju. Jeśli mamy rzeczownik kot (męski, mianownik, liczba pojedyncza), to przymiotnik będzie wyglądał tak samo: ładny kot.
Czwartą grupą są liczby. Liczby nazywają ilości lub kolejność. Na przykład: jeden, dwa, pierwszy, drugi. Liczby odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje.
Piątą grupą są zaimki. Zaimki zastępują inne części mowy, najczęściej rzeczowniki, przymiotniki lub liczby. Na przykład: ja, ty, on, ten, który. Zaimki odmieniają się podobnie jak części mowy, które zastępują.
Szósta grupa to liczebniki. Liczebniki porządkowe i główne, które się odmieniają, np. pierwszy, pięć. Te, które się nie odmieniają (np. sześć) mogą być traktowane jako liczebniki nieodmienne w pewnym kontekście, ale klasycznie są to liczebniki odmienne.
Części mowy nieodmienne to słowa, których nie zmieniamy. Zawsze wyglądają tak samo. Nie mają końcówek, które by się zmieniały. Jest ich kilka.
Pierwszą grupą są przyimki. Przyimki występują przed rzeczownikami lub zaimkami i pomagają tworzyć wyrażenia przyimkowe. Na przykład: w, na, pod, z, do. Nie możemy zmienić przyimka, np. nie powiemy "naś" czy "podem".
Drugą grupą są spójniki. Spójniki łączą wyrazy, zdania lub ich części. Na przykład: i, oraz, ale, lub, że. Spójniki zawsze piszemy tak samo.
Trzecią grupą są wykrzykniki. Wykrzykniki wyrażają emocje, uczucia, nawoływania. Na przykład: o!, ach!, brawo!, hej!. One również się nie zmieniają.
Czwartą grupą są przysłowia. Przysłowia opisują czynności, stany lub cechy. Odpowiadają na pytania: jak? gdzie? kiedy? skąd? dokąd? Na przykład: szybko, daleko, dziś, tam. Choć niektóre przysłówki tworzą stopnie wyższe (np. szybko – szybciej), to samo słowo bazowe i jego podstawowa forma są nieodmienne.
Ważne jest, aby zapamiętać te podziały. Rozpoznawanie części mowy pomoże nam w poprawnym pisaniu i budowaniu zdań.
