Często słyszymy o różnych gazach, które są szkodliwe lub trujące dla ludzi i zwierząt. Na przykład, tlenek węgla, znany również jako czad, jest bardzo niebezpieczny. Kiedyś mogło Ci się wydawać, że skoro czad jest trujący dla nas, to może być też zabójczy dla innych stworzeń, na przykład dla owadów. Jednak w rzeczywistości czad nie jest gazem trującym dla owadów w taki sam sposób, jak dla ludzi.
Aby zrozumieć, dlaczego tak jest, musimy najpierw dowiedzieć się, czym właściwie jest tlenek węgla. Jest to bezbarwny, bezwonny i bezsmakowy gaz. Powstaje podczas niepełnego spalania paliw, takich jak drewno, węgiel czy gaz. Wyobraź sobie palenisko w kominku, które nie ma wystarczająco dużo tlenu. Wtedy zamiast dwutlenku węgla (CO2), który jest dla nas nieszkodliwy w normalnych ilościach, powstaje czad (CO).
Kluczową sprawą jest to, w jaki sposób czad działa na organizmy żywe. U ludzi i innych ssaków czad działa poprzez blokowanie możliwości przenoszenia tlenu przez nasze krwinki czerwone. Krwinki czerwone zawierają hemoglobinę, która jest jak mały „transportowiec” dla tlenu. Hemoglobina normalnie wiąże się z tlenem i dostarcza go do wszystkich komórek naszego ciała. Problem polega na tym, że hemoglobina ma znacznie silniejsze powinowactwo do czadu niż do tlenu. Kiedy wdychamy czad, hemoglobina zaczyna wiązać się z czadem zamiast z tlenem. To tak, jakby na linii produkcyjnej wszystkie ciężarówki zaczęły przewozić zamiast cennych towarów, puste pudełka – produkcja zostaje zatrzymana!
Must Read
Organizm zaczyna cierpieć z powodu braku tlenu. To prowadzi do bólu głowy, zawrotów głowy, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci. Dlatego właśnie instalujemy czujniki czadu w domach, aby chronić siebie i swoje rodziny. To bardzo ważne, aby pamiętać o tym zagrożeniu.
A co z owadami? Owady mają zupełnie inny system oddechowy niż ludzie. Nie mają płuc ani krwi, która transportuje tlen w taki sam sposób jak u nas. Owady oddychają za pomocą systemu tchawkowców. Są to małe rurki, które rozchodzą się po całym ich ciele i doprowadzają tlen bezpośrednio do ich tkanek i narządów. Te rurki, czyli tchawki, otwierają się na zewnątrz przez małe otwory zwane przetchlinkami.
Ponieważ owady nie polegają na hemoglobinie do transportu tlenu, czad nie może zablokować ich „systemu transportu tlenu” tak, jak robi to u nas. Oznacza to, że nawet jeśli owad znajdzie się w otoczeniu z czadem, jego własny, bardzo wydajny system oddechowy działa inaczej i nie jest bezpośrednio atakowany przez ten gaz. Oczywiście, bardzo wysokie stężenie czadu może w skrajnych przypadkach wpływać na owady, ale nie jest to taki sam mechanizm trujący, jak u kręgowców.
Dlatego, chociaż czad jest śmiertelnym zagrożeniem dla ludzi, dla większości owadów nie stanowi on bezpośredniego zagrożenia zatrucia. Ich unikalny sposób oddychania chroni je przed działaniem tego konkretnego gazu. Można powiedzieć, że są one w tym względzie szczęśliwcami! Pamiętajmy jednak, że zagrożenie ze strony czadu dotyczy nas i innych zwierząt, które oddychają podobnie.
