Teorie lingwistyczne humoru Salvatore Attardo skupiają się na analizie struktury i mechanizmów językowych odpowiedzialnych za wywoływanie śmiechu. Inaczej mówiąc, badają, jak język jest używany do tworzenia humoru.
Attardo rozwinął General Theory of Verbal Humor (GTVH), czyli Ogólną Teorię Humoru Werbalnego. Ta teoria opiera się na sześciu Knowledge Resources (KR), czyli Źródłach Wiedzy, które współpracują, aby wygenerować żart. Przyjrzyjmy się im krok po kroku:
1. Script Opposition (SO) – Opozycja Skryptów: To najważniejszy element. Żart musi opierać się na sprzeczności lub konflikcie między dwoma skryptami (schematami mentalnymi reprezentującymi wiedzę o świecie). Przykład: "Dlaczego blondynka nosi drabinę do sklepu? Bo słyszała, że ceny idą w górę." Tutaj mamy konflikt między skryptem normalnego zachowania w sklepie a literalnym rozumieniem frazy "ceny idą w górę."
Must Read
2. Logical Mechanism (LM) – Mechanizm Logiczny: Opisuje rodzaj wnioskowania, który pozwala przejść od jednego skryptu do drugiego. Może to być fałszywe wnioskowanie, sprzeczność, tautologia, czy nawet absurdy. Przykład: "Dlaczego drzewa się boją? Bo są w lesie!" Mechanizm: Non Sequitur - wniosek nie wynika z przesłanki.
3. Situation (SI) – Sytuacja: Dotyczy lokalizacji, obiektów, osób i aktywności tła dla żartu. Przykład: Żart o lekarzu i pacjencie umieszczony w szpitalu.
4. Target (TA) – Cel: Może być osobą, grupą, lub instytucją, z której się żartuje. Przykład: Żarty o politykach są przykładem konkretnego celu.
5. Narrative Strategy (NS) – Strategia Narracyjna: Określa gatunek narracji (zagadka, dowcip sytuacyjny, historia). Przykład: Pytanie i odpowiedź w dowcipie o blondynce to NS.
6. Language (LA) – Język: Dotyczy wyboru słów, konstrukcji gramatycznych i innych elementów językowych użytych do opowiedzenia żartu. Przykład: Gra słów, homofonia (brzmienie podobne, znaczenie różne) to LA.
GTVH zakłada, że zrozumienie humoru wymaga jednoczesnej analizy wszystkich sześciu KR. Im bardziej złożona kombinacja KR, tym potencjalnie bardziej skomplikowany i, być może, zabawny żart.
Dlaczego to jest ważne? Zrozumienie GTVH ma praktyczne zastosowanie w kilku obszarach. Po pierwsze, pomaga w analizie reklam. Firmy wykorzystują humor do przyciągnięcia uwagi, a analiza GTVH pozwala zrozumieć, jakie mechanizmy językowe są używane i czy są skuteczne w danej grupie docelowej. Po drugie, pomaga w rozwoju sztucznej inteligencji. Aby AI mogło rozumieć i generować humor, musi być w stanie analizować i tworzyć kombinacje KR.
